Czasopismo Inżynieria i Ochrona Środowiska

ISSN 1505-3695

Kolegium Redakcyjne

Strona czasopisma w trakcie migracji pod NOWYM ADRESEM

UWAGA ! Preferujemy artykuły w języku angielskim.

Drodzy Czytelnicy i Autorzy

Seria wydawnicza "Inżynieria i Ochrona Środowiska" stanowi czasopismo naukowe, w którym są zamieszczane prace naukowe i opracowania techniczne obejmujące szeroko rozumianą inżynierię i ochronę środowiska. Inicjatywa powołania czasopisma powstała w lutym 1997r. w Ustroniu na spotkaniu dziekanów wydziałów politechnik prowadzących kierunki studiów inżynieria środowiska i ochrona środowiska. W 2001r Komitet Inżynierii Środowiska PAN objął swoim patronatem wydawanie naszego czasopisma. 

Mamy nadzieję, że "Inżynieria i Ochrona Środowiska" zyskała już wielu Czytelników. Jak wiadomo jest ona adresowana przede wszystkim do środowisk naukowych, technicznych i przemysłowych, zainteresowanych problematyką publikowanych artykułów. Nie mniej jednak swą ofertę wydawniczą kierujemy zarówno do teoretyków, jak i praktyków, a także do wszystkich osób pasjonujących się inżynierią i ochroną środowiska. Zainteresowanych zapraszamy do współpracy.

 

Tom 18, Numer 3

1. Analiza strat wody w wybranych wodociągach województwa śląskiego
Analysis of Water Losses in Selected Water Supply Systems in Silesia Area
Ewa OCIEPA, Wiesław KĘDZIA
Strony: 277-288, Pobierz w wersji .PDF

Straty wody w sieciach i instalacjach wodociągowych stanowią często bardzo wysoki procent wody wtłaczanej do sieci. Analiza strat wody powinna być podstawą do podejmowa- nia działań modernizacyjnych w celu ograniczenia kosztów związanych z produkcją wody i jej dystrybucją. W artykule przedstawiono i przeanalizowano na podstawie danych z czte- rech miejskich zakładów wodociągowych działających na terenie województwa śląskiego straty wody w poszczególnych zakładach w ostatnich kilku latach. Obliczone procentowe straty wody w ostatnich latach w zależności od zakładu stanowiły od 9 do ok. 27% wody wtłoczonej do sieci. Wskazano wielokierunkowe działania zakładów doprowadzające do ograniczenia strat. Podstawą działań jest przede wszystkim wdrożenie monitoringu prze- pływów i ciśnień w sieciach wodociągowych. Jeden z przedstawionych w artykule zakładów wodociągowych dzięki innowacyjnym działaniom organizacyjnym i technicznym zredukował straty wody w okresie ostatnich pięciu lat nawet o 10%.

Water losses in networks and water supply systems are often very high percentage of water pressed to the network. Analysis of water losses should be the basis for the moderniza- tion in order to reduce the costs associated with the production of water and its distribution. The article presents and analyzes water losses in individual plants in the past few years based on data from four municipal water companies operating in the province of Silesia. The calculated percentage losses of water in the last few years, depending on the plant constitut- ed from 9 to ca. 27% water intruded into the network. It was indicated on various activities of establishments leading to curtail losses. The basis for actions is mainly the implementation of monitoring flows and pressures in water networks. One of the waterworks presented in the article thanks to innovative organizational and technical action was able to reduce water loss in the last five years by up to 10%.

2. Ocena jakości wód podziemnych z wybranych źródeł w obszarze Mińsk - Łogojsk na Białorusi
Quality Assessment of the Selected Groundwaters in the Area of Minsk - Logojsk, Belarus
Natalia USHKO, Chau Nguyen DINH
Strony: 289-298, Pobierz w wersji .PDF

W pracy przedstawiono wyniki analizy składu chemicznego i parametrów hydrogeo- logicznych wybranych zwykłych wód podziemnych w centralnej części Białorusi. Większość formacji wodonośnych są to czwartorzędowe utwory polodowcowe płytko zalegające. Wody zawarte w tych utworach mogą łatwo być skażone antropogenicznie. Autorzy pracy zbadali 17 próbek wody pobranych z ujęć znajdujących się wzdłuż autostrady M3 łączącej miasta Mińsk i Łogojsk. Głębokości zwierciadła tych wód zmieniają się w zakresie od 7 do 140 m ppt., ich mineralizacja jest zawarta w przedziale od 225 do 607 mg/dm 3 (pH od 7,45 do 8,54). Badane wody należą najczęściej do typów hydrochemicznych, takich jak: HCO 3 -Ca-Mg, HCO 3 -Cl-Ca-Mg, HCO 3 -Cl-SO 4 -Ca-Mg, rzadziej do HCO 3 -Na. Na ogół stężenia zarówno jonów głównych, jak i śladowych wód mieszczą się w zakresie normy dla wody przeznaczo- nej do spożycia przez ludzi, choć sporadycznie spotyka się wody o wysokim stężeniu jonów NO 3‒ , K + lub podwyższonym stężeniu uranu. Podwyższone stężenia jonów NO 3‒ , K + oraz uranylu mogą być związane ze stosowaniem nawozu pochodzenia mineralnego lub organicz- nego lub kontaktem wody ze skałami bogatymi w uran. Zgodnie z polskimi kryteriami spo- sobu oceny stanu wód podziemnych określonymi w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 23.07.2008 r., badane wody zostały zakwalifikowane do pierwszej i drugiej klasy jakości.

Belarus is a country in Central Europe, the country is rich not only in mineral water resources but also in fresh groundwater. From the geological point of view the fundament of this country consists of crystalline substructure characterized by magmatic and metamor- phic rocks covered by the upper Paleozoic sedimentary rocks. Almost all of the fundament is clothed by quaternary sediments, which play the main role of fresh groundwater aquifers ly- ing in the shallow depth, so the water could be easily contaminated anthropogenically. The study presents the chemical composition and hydrogeological parameters of 17 fresh groundwater intakes occurring along the highway M3 linking, the capital of Belarus, Capital and Logojsk city. These water intakes are artesian natural outflows or drilled holes or house wells and are consumed by residents and used in the household. The water table ranges from 7 to over 140 m below the Earth surface and their mineralization varies from 225 to 607 mg/dm 3 . The waters belong to the different hydrochemical types: HCO 3 -Ca-Mg, HCO 3 - Cl-Ca-Mg, HCO 3 -Cl-SO 4 -Ca-Mg, less likely to HCO 3 -Na and are slightly alkaline (pH from 7.45 to above 8.54). Generally, the concentrations of the major and trace ions in the studied waters are contained in the ranges of the water standards qualities for human consumption. However, occasionally in a few waters there are elevated concentration of NO 3‒ (33 mg/dm 3 ) and uranium concentration (0.05 μg/dm 3 ), the effects can be connected with the over- fertilization or contact with intrusive rocks respectively. According to the Polish criteria for drinking water DzU Nr 143, poz. 896 the studied waters belong to the good qualities.

3. Cr, Cu, Ni, Pb i Zn w pyle drogowym na terenie Lublina
Cr, Cu, Ni, Pb and Zn in Street Dust in Lublin
Aneta KIEBAŁA, Marcin KOZIEŁ, Wojciech ZGŁOBICKI
Strony: 299-310, Pobierz w wersji .PDF

Metale śladowe są stale emitowane do środowiska i stanowią duże zagrożenie dla zdro- wia człowieka, zwłaszcza na obszarach miejskich. Mają zdolność do bioakumulacji, przez co ich zawartość w organizmach z czasem może być wyższa niż ta w środowisku. Zagrożeniem ze względu na obecność i zawartość Cr, Cu, Ni, Pb i Zn może być pył drogowy, który składa się z cząstek mineralnych i organicznych pochodzących z gleby, emitorów przemysłowych, pojazdów samochodowych oraz spalania paliw. Zawartość metali w pyle drogowym jest pewnym wskaźnikiem zanieczyszczenia atmosferycznego. Zanieczyszczenia zawarte w pyle drogowym mogą przedostawać się do gleb z terenów przyległych oraz stanowić zagrożenie dla środowiska w miejscach jego składowania. Celem pracy było określenie całkowitej za- wartości Cr, Cu, Ni, Pb i Zn w pyle drogowym pobranym wzdłuż głównych tras komunika- cyjnych w Lublinie (49 punktów). Punkty poboru próbek położone były w obrębie większych ulic miasta, które charakteryzują się różnym natężeniem ruchu samochodowego. Zawartość badanych metali określono na spektrometrze fluorescencji rentgenowskiej (ED XRF). Śred- nie stężenia analizowanych pierwiastków wynoszą: Cr: 53 mg·kg –1 , Cu: 65 mg·kg –1 , Ni: 27 mg·kg –1 , Pb: 23 mg·kg –1 , Zn: 202 mg·kg –1 . Wyniki wskazują na umiarkowane zanieczysz- czenie pyłu drogowego badanymi metalami. Dla miedzi zawartość przekracza wartość tła maksymalnie 26 razy. Pozostałe zawartości przekraczają wielkości tła maksymalnie: Cr - 18 razy, Ni - 9 razy, Pb - 5 razy, Zn - 10 razy. Przestrzenne zróżnicowanie zawartości analizo- wanych metali w pyle drogowym na terenie Lublina nie wykazuje jednoznacznego związku z natężeniem ruchu drogowego.

Trace metals are emitted to environment and constitute significant treat for human health, especially in the urban areas. They are dangerous because they are able to bioaccu- mulate, and by this their concentration in organisms with time can be higher than that in environment. A threat of presence and content of Cr, Cu, Ni, Pb, Zn may constitutes a road dust, which is composed of mineral and organic particles, coming from soil, industrial emis- sions, road traffic and fuel burning. The content of metals in street dust constitute some kind of atmospheric pollution indicator. Also, road dust is collected from the roads and accumu- lated on stockyard areas and can constitute a danger for neighboring areas. The aim of this study was to determine the total content of Cr, Cu, Ni, Pb and Zn in road dust collected along the main streets and roads in Lublin (49 positions). The sample location points were located along the bigger roads of distinct traffic intensity. The content of elements were car- ried out on the energy dispersive X-ray fluorescence spectrometer. The average concentra- tions of measured metals are following: Cr: 53 mg·kg –1 , Cu: 65 mg·kg –1 , Ni: 27 mg·kg –1 , Pb: 23 mg·kg –1 and Zn: 202 mg·kg –1 . The data point to moderate contamination of analyzed metals in road dust. For copper, the concentration exceeds the background values maximal 26 times. Remaining concentrations of metals exceed the background values maximal of: 18 - times for Cr, 10 - times for Ni, 5 - times for Pb and 9 - times for Zn. The preliminary analysis of areal diversity of analyzed element content in road dust in Lublin doesn`t show a clear regularity or a direct relationship with the strength of road traffic.

4. Problematyka ochrony gleb przed erozją w gminnych programach ochrony środowiska
Anti-erosion Soil Protection in Commune Environmental Protection Programmes
Paweł WIŚNIEWSKI
Strony: 311-322, Pobierz w wersji .PDF

W pracy dokonano oceny roli i skuteczności gminnych programów ochrony środowiska w planowaniu działań na rzecz ochrony gleb przed erozją na obszarach wiejskich Pomorza i Kujaw. Oceniono zakres i stopień uwzględnienia w nich działań przeciwerozyjnych w przyjętych priorytetach ekologicznych oraz rodzajach i harmonogramie działań proekologicznych, a także zaproponowane wskaźniki i mierniki służące monitorowaniu efektów ekologicznych. Określono możliwości wykorzystania gminnych programów ochrony środowiska w opracowaniu skutecznego modelu zarządzania ochroną przeciwerozyjną gleb. Zaproponowano niezbędne do wprowadzenia zmiany w gminnych programach ochrony środowiska, które mogą przyczynić się do wzrostu znaczenia tych dokumentów w planowa- niu działań ochronnych oraz możliwości ich praktycznego zastosowania w skutecznym zarządzaniu przeciwerozyjną ochroną gleb.

The paper presents an assessment of the role and effectiveness of commune environmen- tal programmes in planning of actions to protect soils from erosion in rural areas in the Pomerania and Kujawy region. Their aims, ecological priorities, types and time-tables of environmental friendly actions and ecological indicators were evaluated in view of soil pro- tection from erosion. Their potential was determined for the organisation of effective man- agement model of counter-erosion protection of soil habitat. Necessary changes were indicat- ed to increase the importance of these documents in planning of protective measures and possibilities of their practical application in effective counter-erosion management.

5. Przegląd metod bilansowania makroskładników NPK w produkcji rolnej
Review of NPK Nutrient Balance Methods in Terms of Monitoring Pollution from Agricultural Sources
Jerzy Mirosław KUPIEC
Strony: 323-342, Pobierz w wersji .PDF

Problem zanieczyszczeń obszarowych jest aktualny od kilkudziesięciu lat. Szczególnym za- grożeniem dla środowiska jest rozpraszanie niewykorzystanych w produkcji rolnej składników pokarmowych. Emisja makroskładników do ekosystemów naturalnych może wywoływać nie- korzystne zmiany fizyczne, chemiczne oraz biologiczne. Dlatego tak ważne są kontrola i moni- toring gospodarstw rolnych w kontekście rozpraszania zanieczyszczeń do środowiska. Jedynym narzędziem kontroli produkcji rolniczej jest bilans składników biogennych. W krajach Unii Europejskiej oraz krajach należących do OECD jest on obowiązkowy. Niestety, brak standary- zacji metody, z uwzględnieniem strefy klimatycznej bądź uwarunkowań regionalnych, oraz opracowania poprawnej formuły bilansowej powoduje, że uzyskane wyniki są mało miarodajne i często nieporównywalne. Takie podejście może powodować niewłaściwą weryfikację wyników, spadek opłacalności produkcji oraz niewłaściwą ocenę stanu środowiska.

The aim of the study was to characterize national and foreign nutrient balancing methods used for controlling and monitoring of agricultural production in the context of their disper- sion into the environment. The problem of non-pointed pollution is present from several decades. Particular threat to the environment is emission of unused nutrients from agricul- tural production. Overenrichment of natural ecosystems by macronutrients may cause adverse effects to physical, chemical and biological properties. Therefore, it is important to control and monitor farms in the context of emissions to the environment. The only tool of controlling of farms is the nutrient balance. In the European Union and OECD countries it is obligatory. Unfortunately, the lack of standardization in methods and development of the correct formula for the balance sheet causes that the results are not very reliable and often incomparable. This approach can lead to improper verification of the results, the decline in profitability and inadequate assessment of the state of the environment. In Europe there are used about 45 different types of balances. They are used in the monitoring of surface and groundwater, air, forecasting changes in the environment, the impact of agriculture on natural ecosystems, to assess the economic aspects and for agri-environmental actions. Basically due to the nature of the farms, but also posed goals, balance sheets are divided into: partial - about selected areas of production, field scale - most commonly used in the protection of water quality, farms scale - dealing with farm as a specific ecosystem, system - used for detailed scientific considerations. Mostly, however, the literature meets mixed balance sheets or some modifi- cations which are far deviating from the classical balance sheets. The balances are made also on different levels. Depending on the purpose of their preparation and needs the balance can be performed at the level of arable plots, fields area in farm, animal housing, reservoir (fish breeding ponds), farm, catchment rivers or lakes, administrative unit or country.

6. Efektywność rozkładu WWA w roztworach wodnych o różnych wartościach pH pod wpływem promieniowania UV
Effect of pH on the Efficiency of PAHs Photodegradation in Water Solution
Agnieszka TUREK, Maria WŁODARCZYK-MAKUŁA
Strony: 343-357, Pobierz w wersji .PDF

Celem pracy było określenie wpływu odczynu roztworu na efektywność fotodegradacji 5- i 6-pierścieniowych węglowodorów aromatycznych: benzo(j)fluorantenu B(j)F, benzo(b)- fluorantenu B(b)F, benzo(k)fluorantenu B(k)F, benzo(a)pirenu B(a)P, dibenzo(a,h)antra- cenu D(a,h)A, indeno(1,2,3,c,d)pirenu I(1,2,3,c,d)P, benzo(g,h,i)perylenu B(g,h,i)P. Badania prowadzono z wykorzystaniem wody destylowanej z dodatkiem standardowej mieszaniny wzorcowej WWA. Naświetlanie roztworów promieniami ultrafioletowymi odbywało się w zmiennym czasie ekspozycji 1,5; 3,0 oraz 5,0 min, co odpowiadało wartościom powierzch- niowej gęstości energii: 2,7; 5,4 oraz 9,0 J/cm 2 . Oznaczanie ilościowe WWA wykonano metodą wysokosprawnej chromatografii cieczowej z detektorem fluorescencyjnym (technika HPLC-Flu). Uwzględniając sumaryczną zawartość oznaczanych węglowodorów, efektywność fotodegradacji była w zakresie od 89 do 96%. Przy wartości pH 3 efektywność usuwania WWA była największa i sięgała 96%.

The aim of this study was to determine the effect of pH of the starting solution on the photodegradation effectiveness of 5- and 6-aromatic hydrocarbons. The study was conducted using water solutions containing standard reference mixture of PAHs. The irradiationwith ultraviolet rays was carried out in solutions of variable exposure time of 1.5; 3.0 and 5.0 minutes. Quantification of PAH was performed by liquid chromatography with fluores- cence detector. The efficiency of PAH removal ranged from 89 to 96% for the total content of these compounds, and hydrocarbon 5- and 6-the ring is properly in the range of 90 to 96% and from 86 to 97%. At a pH of 3 PAHs removal efficiency was the largest and reached 96%.

7. Prawne i jakościowe aspekty dotyczące wymagań dla biowęgla
Legal and Quality Aspects of Requirements for Biochar
Krystyna MALIŃSKA
Strony: 359-371, Pobierz w wersji .PDF

Biowęgiel, jego produkcja oraz liczne możliwości zastosowań stanowią w Europie bez- sprzecznie jeden z wiodących obszarów badawczych w ostatnich latach. Prowadzone inten- sywnie prace badawczo-rozwojowe i przemysłowe przyczyniły się do poznania nowych właściwości biowęgla i zastosowań, szczególnie do celów innych niż energetyczne. Co więcej, biorąc pod uwagę przykłady komercyjnych zastosowań biowęgla i rosnącą listę produktów na bazie biowęgla, można już mówić o powstającym przemyśle biowęglowym. Z tego względu niezbędne jest opracowanie spójnej krajowej i międzynarodowej polityki dotyczącej bio- węgla, w szczególności regulacji prawnych i jednolitego systemu oceny jakości biowęgla, aby zapewnić bezpieczne jego stosowanie w celach innych niż energetyczne. Celem artykułu jest omówienie aspektów jakościowych i prawnych dotyczących wymagań, jakie powinien spełniać biowęgiel wprowadzany do środowiska, a w szczególności do gleb. Artykuł porusza między innymi zagadnienia związane z aktualnie zalecanymi systemami oceny jakości, w tym metodyki analitycznej, klasyfikacji i certyfikacji biowęgla (tj. IBI, EBC, BQM). Obejmuje również przegląd aktualnego stanu prawnego w krajach UE, w tym w Polsce, dotyczącego biowęgla, ze szczególnym uwzględnieniem wprowadzania biowęgla do gleb. W artykule wskazano również główne bariery i czynniki wpływające na rozwój przemysłu biowęglowego w Europie.

Potential applications of biochar undoubtedly constitute one of the leading areas of research in Europe in recent years. A great number of research projects resulted in a discovery of biochar as a material of unique properties and wide range of applications, particularly for non-energy purposes. Giving the increasing number of examples of biochar commercial applications and the growing list of potential biochar-based products, we are now observing the emergence of biochar industry. Due to that, there is a necessity for development of a coherent national and international biochar policy, including legal framework and a unified system for biochar quality certification in order to assure safe application of biochar for non-energy purposes. The overall goal of this article is to discuss quality assurance and legal aspects of requirements for biochar introduced to the environment, particularly to soil. The article addresses the issues related to the currently recommended systems of biocharquality assurance and certification, including analytical methods, classification and certifica- tion of biochar (e.g. IBI, EBC, BQM) as well as the legislation in force in the European Union countries (including Poland) with special reference to the requirements for biochar applied to soils. Also, the article points out the main barriers for expansion of biochar industry in Europe.

8. Adsorpcja 4-chlorofenolu z roztworów wodnych na mieszanych adsorbentach: węgiel aktywny - nanorurki węglowe
Adsorption of 4-chlorophenol from Aqueous Solutions on Mixed Adsorbents: Activated Carbon and Carbon Nanotubes
Krzysztof KUŚMIEREK, Andrzej ŚWIĄTKOWSKI, Władysław KAMIŃSKI
Strony: 373-383, Pobierz w wersji .PDF

Celem pracy było zbadanie kinetyki adsorpcji oraz adsorpcji równowagowej 4-chloro- fenolu (4-CP) z wody na węglu aktywnym (AC) i nanorurkach węglowych (CNT) oraz na ich mieszaninach o różnym składzie (25/75, 50/50 i 75/25% mas.). Kinetyka adsorpcji przebiegała zgodnie z modelem pseudo 2. rzędu, równowaga adsorpcyjna ustalała się po około 30 minutach w przypadku nanorurek i po około 4 godzinach w przypadku węgla aktywnego. Szybkość adsorpcji 4-CP zwiększała się wraz ze wzrostem ilości nanorurek w mieszaninie adsorbentu, wartość k 2 wzrastała z 0,030 g/mmol·min dla AC do 0,709 g/mmol·min dla CNT. Adsorpcja w warunkach równowagowych została opisana za pomocą równań Freundlicha i Langmuira - adsorpcja 4-CP z wody zachodziła zgodnie z modelem Langmuira. Wzrost udziału węgla aktywnego w mieszaninie adsorbentu zwiększał jej zdolność do usuwania 4-CP z roztworu. Wartość maksymalnej pojemności adsorpcyjnej q m wzrosła z 0,296 mmol/g dla CNT do 2,037 mmol/g dla AC.

The adsorption process by solid adsorbents is one of the most efficient methods for the removal of organic pollutants from water. Adsorption is attractive for its relative flexibility and simplicity of design, ease of operation and regeneration as well as no or low generation of toxic substances. Among all the applied adsorbents, the activated carbons are the most widely used adsorbents due to their excellent adsorption abilities for organic compounds. The high adsorption capacities of the activated carbons are usually related to their high sur- face area and pore volume. Recently carbon nanotubes are also used as adsorbents, mainly due to their high rate of adsorption of organic pollutants. The aim of this study was to inves- tigate the adsorption of 4-chlorophenol (4-CP) from aqueous solutions on mixed adsorbents: activated carbon (AC) and carbon nanotubes (CNT). Such a mixed adsorbent combines the advantages of both activated carbon (high adsorption capacity) as well as carbon nanotubes (excellent kinetic properties). Various adsorbents compositions were tested: 0/100, 25/75, 50/50, 75/25 and 100/0 wt.% of activated carbon/carbon nanotubes. The results showed that the adsorption equilibriums were achieved after 30 min for the carbon nanotubes and after about 4 hours for the activated carbon. For the description of the experimental data, the equations of the pseudo-first and pseudo-second order were considered. The correlation coefficients for the pseudo-first order kinetic model were relatively low, whereas the pseudo- second order model gives an excellent fitting with the high R 2 values (> 0.99). This indicates that the adsorption system belongs to the second-order kinetic model. The adsorption rate of 4-CP increased with the increase in the amount of carbon nanotubes in the adsorbent mixture from 0.030 g/mmol·min for pure activated carbon to 0.709 g/mmol·min for CNT. In order to investigate the mechanism of the adsorption, the intraparticle diffusion model (Weber-Morris model) was also used. The results showed that the intraparticle diffusion was not the only rate-controlling step. Moreover, the Weber-Morris plots (q t vs. t 1/2 ) were not linear over the whole time range, suggesting that more than one process affected the adsorp- tion. The adsorption was also analyzed as a function of the solution concentration at the equilibrium. Adsorption isotherms of 4-CP were analyzed using the Freundlich and Lang- muir models. The R 2 values show that the equilibrium data were better represented by the Langmuir isotherm compared to the Freundlich equation. The increase in the amount of activated carbon in the adsorbent mixture resulted in an increase in the adsorption capacity of the adsorbent from 0.296 mmol/g for CNT to 2.037 mmol/g for AC.

9. Najlepsze dostępne techniki (BAT) jako instrument ochrony środowiska
Best Available Techniques (BAT) as Environmental Protection Instrument
Ewa WIŚNIOWSKA
Strony: 385-397, Pobierz w wersji .PDF

W artykule omówiono zmiany w przepisach dotyczących najlepszych dostępnych technik (BAT), wynikające z wprowadzenia do polskiego systemu prawnego wymagań dyrektywy IED. Szczególną uwagę zwrócono na wpływ wprowadzonych zmian na sytuację podmiotów gospodarczych. Nowelizacja ustawy Prawo ochrony środowiska z września 2014 r. wprowa- dziła zmiany w zakresie BAT, wdrażając zasadę, że konkluzje BAT stanowią obowiązujące standardy. Zgodnie z przepisami po opublikowaniu konkluzji dla poszczególnych branż prowadzący instalacje mają 4 lata na dostosowanie działalności do wymagań BAT, co jest okresem stosunkowo krótkim. Obecnie konkluzje zostały opracowane dla siedmiu branż, za- awansowane są prace nad wytycznymi dla dwóch kolejnych. Przepisy wykonawcze do zno- welizowanej ustawy Prawo ochrony środowiska wprowadziły obowiązek uzyskania pozwole- nia zintegrowanego dla wielu instalacji, które w świetle poprzednio obowiązujących przepisów nie podlegały temu obowiązkowi. Dotyczy to przede wszystkim instalacji przetwa- rzania odpadów. Ze względu na brak przepisów przejściowych prowadzący takie instalacje musieli uzyskać pozwolenie zintegrowane do lipca 2015 r., co było terminem nierealnym.

In the paper the changes in legislation concerning best available techniques (BAT) are discussed. Best available techniques means the most effective and advanced stage in the development of activities and their methods of operation, which indicates the practical suit- ability of particular techniques for providing the basis for emission limit values and other permit conditions designed to prevent and where that is not practicable, to reduce emissions and the impact on the environment as a whole. Until 2014 in Poland the identification of BAT was done based on BREF(s). BREFs were reference documents which provided de- scriptions of a range of industrial processes, operation conditions and emission rates. They were however only reference proposals, not legally binding standards. The changes have been caused by necessity of IED directive implementation into Polish legislation system. Ac- cording to the changes in law system made in 2014 BAT conclusions become standards for the installations and branches listed in the Ordinance of the Minister of the Environment. Some of them, especially waste treatment installations, have not been obligated to have inte- grated permission before 2014. Economic operators have only 4 years since conclusion pub- lication date for adaptation of the installations to BAT requirements. The operators listed in the Ordinance of the Minister of the Environment were however committed to obtain the in- tegrated permission until the July of 2015. Some proposals, at present discussed in the Polish Parliament, assume elongation of this period to January 2016. These periods of time are however very short and insufficient to obtain new permission and to introduce new technol- ogies. At present the conclusions have been published for seven branches: iron and steel production, manufacture of glass, production of cement, lime and magnesium oxide, produc- tion of chlor-alkali, production of pulp, paper and board, refining of mineral oil and gas and tanning of hides and skins.