Czasopismo Inżynieria i Ochrona Środowiska

ISSN 1505-3695

Kolegium Redakcyjne

Strona czasopisma w trakcie migracji pod NOWYM ADRESEM

UWAGA ! Preferujemy artykuły w języku angielskim.

Drodzy Czytelnicy i Autorzy

Seria wydawnicza "Inżynieria i Ochrona Środowiska" stanowi czasopismo naukowe, w którym są zamieszczane prace naukowe i opracowania techniczne obejmujące szeroko rozumianą inżynierię i ochronę środowiska. Inicjatywa powołania czasopisma powstała w lutym 1997r. w Ustroniu na spotkaniu dziekanów wydziałów politechnik prowadzących kierunki studiów inżynieria środowiska i ochrona środowiska. W 2001r Komitet Inżynierii Środowiska PAN objął swoim patronatem wydawanie naszego czasopisma. 

Mamy nadzieję, że "Inżynieria i Ochrona Środowiska" zyskała już wielu Czytelników. Jak wiadomo jest ona adresowana przede wszystkim do środowisk naukowych, technicznych i przemysłowych, zainteresowanych problematyką publikowanych artykułów. Nie mniej jednak swą ofertę wydawniczą kierujemy zarówno do teoretyków, jak i praktyków, a także do wszystkich osób pasjonujących się inżynierią i ochroną środowiska. Zainteresowanych zapraszamy do współpracy.

 

Tom 2, Numer 3-4

1. Ocena sanitarno-bakteriologiczna południowej części Jeziora Legińskiego
Sanitary and Bacteriological Quality of the South Part of Legińskie Lake
Izabella ZMYSŁOWSKA, Dorota LEWANDOWSKA
Strony: 253-264

Przedstawiono wyniki sanitarno-bakteriologicznych badań południowej części Jeziora Legińskiego prowadzonych w latach 1992 i 1993. Próby wody i osadów dennych pobierano na dwóch stanowiskach. Stanowisko 1, o głębokości 0,5 m, wyznaczono w miejscu dopływu oczyszczonych ścieków z oczyszczalni ścieków w Łężanach. Stanowisko 2, o głębokości 10 m, wybrano w odległości 200 m od stanowiska 1, które było traktowane jako stanowisko kontrolno-porównawcze. Dopływ oczyszczonych ścieków bytowo-gospodarczych do jeziora nie wpłynął na pogorszenie stanu mikrobiologicznego południowej części Jeziora Legińskiego, ponieważ organizmy wskaźnikowe zawsze liczniej występowały na stanowisku 1 niż na 2.

The paper presents the results of sanitary and bacteriological studies of the south part of Legińskie Lake carried out in the 1992 and 1993 year. Investigations of water and bottom sediments were carried out at two sites: site 1 at a depth of 0,5 m in the area where the purified sewage from Waste Water Treatment Plant in Łężany flowing to the lake, site 2 (control) at a depth of 10 m, located 200 m from site 1. The purified sewage flowing to the lake didn’t make worse quality of the south part of Legińskie Lake, because indicatory microorganisms was more numerous at site 1 then site 2.

2. Ocena stopnia zanieczyszczenia i stanu sanitarno-bakteriologicznego jeziora Hańcza
Evaluation of Pollution and the Sanitary-Bacteriological State of Lake Hańcza
Stanisław NIEWOLAK, Anna GOTKOWSKA-PŁACHTA
Strony: 265-278

Przedstawiono wyniki badań liczebności bakterii wskaźnikowych stopnia zanieczyszczenia (ogólna liczba bakterii na agarze bulionowym w temperaturze 20 i 37oC) i stanu sanitarnego (ogólna liczba bakterii z grupy pałeczki okrężnicy, liczba bakterii kałowych z grupy pałeczki okrężnicy i liczba paciorkowców kałowych) oraz oceny przydatności do kąpieli wód jeziora Hańcza, jego dopływów i odpływu. Badania prowadzono od maja do października 1997 r. na 3 stanowiskach usytuowanych w pelagialu, 2 stanowiskach usytuowanych na dopływach i jednym na odpływie z jeziora Hańcza. W wodzie pelagialu i w wodach przybrzeżnych jeziora Hańcza liczby badanych bakterii wskaźnikowych były najczęściej typowe dla czystych wód powierzchniowych (I klasy czystości). W wodzie cieków dopływających do jeziora Hańcza zależnie od daty poboru prób liczby badanych bakterii wskaźnikowych odpowiadały wartościom typowym dla czystych (I klasy czystości), nieznacznie zanieczyszczonych (II klasy czystości) i wyraźnie zanieczyszczonych (III klasy czystości). W wodzie odpływającej z jeziora Hańcza liczby badanych bakterii wskaźnikowych były zbliżone do stwierdzanych w wodzie pelagialu tego zbiornika.

The paper presents the results of studies on the degree of pollution and the sanitary-bacteriological state of pelagic and near-shore waters of Lake Hańcza and their tributaries in Suwałki Lake District, Poland 1997. Five sampling stations were selected in the most characteristic points of lake, four in rivers and streams inflowing, and one in river Czarna Hańcza outflowing from Lake Hańcza.Total viable count at 20oC and total viable count at 37oC were used as indicators of pollution, while total coliforms, faecal coliforms and faecal streptococci served as indicators of sanitary state. Pelagic and near-shore waters of Lake Hańcza were classified (with some exceptions) as clean, whereas waters of tributaries as clean slightly and sometimes moderately polluted. Only single samples collected from these stations showed noticeable pollution.

3. Ocena zagrożenia użytkowych zbiorników wód podziemnych substancjami ropopochodnymi w rejonie Częstochowy
Risk Assessment from Oil Compounds to Groundwater Reservoirs in Częstochowa Region
Grzegorz MALINA, Agata DERDA, Marcin DERDA
Strony: 279-295

Przedstawiona ocena zagrożenia użytkowych zbiorników wód podziemnych substancjami ropopochodnymi w rejonie Częstochowy została wykonana na podstawie inwentaryzacji 66 stacji paliwowych, stanowiących potencjalne ogniska zanieczyszczeń. Analiza warunków hydrogeologicznych, geologiczno-inżynierskich i technicznych budowy i eksploatacji stacji paliw oraz wizja terenowa umożliwiły sporządzenie listy rankingowej obiektów z uwzględnieniem stopnia zagrożenia dla użytkowych zbiorników wód podziemnych. Wskazano 3 obiekty stanowiące bezpośrednie zagrożenie dla górnojurajskiego poziomu wodonośnego oraz 24 obiekty zagrażające wodom czwartorzędowym (poziom I zagrożenia), gdzie wymagane jest podjęcie natychmiastowych działań zabezpieczających. Zaproponowano strategię działań mających na celu minimalizację zagrożeń wywołanych substancjami ropopochodnymi.

The risk from petrol stations on groundwater reservoirs in Częstochowa Region has been evaluated based on inventory of 66 existing petrol stations that are potential or actual sources of oil contamination. Analysis of hydrogeological and geotechnical characteristics of sites, technical conditions of the construction and exploitation of petrol stations, together with site investigations allowed to make a ranking list of objects, with respect to their impact degree to groundwater. There were 3 petrol stations indicated that pose a direct hazard to the Upper Jurassic water-bearing horizons and 24 objects affecting the Quaternary aquifers (I level of hazard), where the immediate action is required. The strategy was recommended that should minimise risk to groundwater reservoirs from oil contamination.

4. Zmiany zawartości THM-ów w uzdatnianej wodzie i podczas transportu w sieciach wodociągowych
Changes of Contents of THMs in Treated Water from Purification Plants as well as in Water-Pipe Networks
Waldemar SAWINIAK, Krzysztof TRYBULEC
Strony: 297-304

Wartość stężenia THM-ów w wodzie pochodzącej ze stacji uzdatniania wody GPW zależy od zawartości zanieczyszczeń organicznych w wodach powierzchniowych, technologii uzdatniania wody, rodzaju dezynfekcji, pory roku i innych czynników. Najmniejsze ilości THM-ów powstają przy użyciu dwutlenku chloru lub ozonu do wstępnej dezynfekcji (SUW Będzin, ZPW Goczałkowice) i przy stosowaniu koagulacji w celu usunięcia prekursorów THM-ów w czasie wiosny i zimy (najniższe temperatury). Podczas transportu wody do konsumenta, najmniejszy wzrost stężenia THM-ów następuje w przypadku zastosowania dwutlenku chloru do końcowej dezynfekcji (SUW Będzin). Zmiana utleniacza w procesie końcowej dezynfekcji powoduje zmiany jakościowe i ilościowe w składzie THM-ów obecnych w wodzie pitnej.

In GPW water treatment station value of concentration of THM depend on contents of organic pollution in surface water, water treatment techniques, type of water disinfection, season of the year and other factor. The least THM’s stand up in use chlorine dioxide or ozone to pre-disinfection (SUW Będzin, ZPW Goczałkowice), in use coagulation to removal organic halid precursors in spring and in winter (the lowest temperature). During transportation of water to consument the least increment of THM’s concentration is in the case of using chlorine dioxide to finish disinfection (SUW Będzin). The changing of oxidation medium of chlorine dioxide on gaseous chlorine using to finish disinfection cause quality and quantity changing in haloorganic compounds matrix in drinking water.

5. Zastosowanie sztucznych sieci neuronowych do modelowania stężenia ozonu przy powierzchni ziemi
Neural Networks Application to the Ozone Concentration Modelling Near the Ground Surface
Janusz BARAN, Adriana ŚWIĄĆ, Szymon HOFFMAN
Strony: 305-321

Zbadano możliwości zastosowania sieci neuronowych do modelowania stężenia ozonu przy powierzchni ziemi. Analizę przeprowadzono na podstawie zbioru danych pomiarowych, dla którego we wcześniejszych pracach uzyskano metodami statystycznymi liniowy model regresji wielowymiarowej, uzależniający stężenie ozonu od temperatury, prędkości wiatru i stężenia tlenków azotu NOx. W obliczeniach wykorzystano dane zarejestrowane w 1994 r. na stacji pomiarowej monitoringu powietrza w Krakowie przy ulicy Balickiej. Analizowany zbiór danych stanowiły zmierzone w godzinach nocnych wartości stężeń O3, NOx,, temperatury i prędkości wiatru uśrednione w okresach 60-minutowych. Jakość kilku modeli otrzymanych z użyciem sieci neuronowych porównano ze sobą oraz z modelem liniowej regresji wielowymiarowej. Przyjęto dwa kryteria oceny modeli: 1) wartość błędu średniokwadratowego wynikającego z rozbieżności między wyjściem modelu a wartościami rzeczywistymi stężenia O3; 2) wartość współczynnika korelacji dla prostej regresji pomiędzy wyjściem modelu (przewidywaniami) a wartościami rzeczywistymi stężenia O3. Stwierdzono, że modele neuronowe są zdecydowanie lepsze od liniowego. Zweryfikowano pozytywnie zdolność modeli neuronowych do przewidywania wyników dla danych niewykorzystywanych w procesie uczenia, czyli możliwość uogólniania zdobytej wiedzy.

Possibility of neural networks application to the ozone concentration modelling near the ground was examined. The studies were performed based on the measuring data set that was earlier used for generation of multiple linear regression model, conditioning ozone concentration by temperature, wind speed and NOx concentration. The data gathered in 1994 at the air monitoring station in Cracow were used in the calculations. The analysed data set was built of 60-minutes’ averages of temperature, wind speed as well as O3 and NOx concentrations, measured at night. Qualities of some models obtained with neural networks were compared with the multiple linear regression model. Two criteria of model estimation were assumed: 1) the value of mean square error resulting from divergences between model input and real O3 concentration values; 2) the value of correlation coefficient for the best linear fit of the real O3 concentration values to the model input. It was stated that the neural networks models are decidedly better than the linear regression model. Ability of neural models to predict results for the data not used in training process was affirmatively verified

6. Nowa enzymatyczno-chemiczna metoda oznaczania formaldehydu i metanolu w ściekach przemysłowych
The New Enzymatic Chemical Method for Formaldehyde and Methanol Determination in Industrial Wastes
January BIEŃ, Władimir SYBIRNY, Andrzej SYBIRNY, Nikołaj MAIDAN, Michał GONCHAR
Strony: 323-331

Przedmiotem publikacji jest przedstawienie sposobu zastosowania nowej dokładnej metody enzymatyczno-chemicznej do analizy fotometrycznej alkoholu metylowego oraz formaldehydu w inżynierii środowiska, a szczególnie w gospodarce ściekowej. Metoda jest oparta na przebiegu reakcji chemicznej 4-amino-5-hydrazyno-3-merkapto-1,2,4-triazolu z formaldehydem, który powstaje z metanolu w reakcji katalitycznej oksydazy alkoholowej, otrzymanej z drożdży metylotroficznych. Granica dokładności proponowanej metody wynosi 5 nmoli metanolu w analizowanej próbie. Zastosowana metoda pozwala na jednoczesne prowadzenie oznaczania metanolu i formaldehydu w mieszaninie tych związków w granicach od 1:5 do 1:1. Przeprowadzone badania wykazały dość wysoką efektywność opracowanej metody przy oznaczaniu metanolu i formaldehydu w ściekach przemysłowych.

The new enzymatic chemical method for photometric assay of methanol as well as of formaldehyde is presented. This method is intended for environmental engineering, particularly for industrial waste analysis. The method is based on chemical assay of formaldehyde formed from methanol in enzymatic reaction, which is catalysed by alcohol oxidase obtained from methylotrophic yeast, with 4-amino-5-hydrazino-3-merkapto-1,2,4-triazol. The lower level of sensitivity of proposed method is 5 nmoles of methanol in analysed probe. This method allows to analyse methanol and formaldehyde in their mixtures with the molar concentration proportion form 1:1 up to 1:5. The curried out tests have demonstrated high precision of the developed method for methanol and formaldehyde determination in industrial wastes.

7. Miejska oczyszczalnia ścieków źródłem mikroorganizmów zanieczyszczających powietrze
Municipal Waste Water Treatment Plant as a Source of Microorganisms Pollutting the Air
Zofia FILIPKOWSKA, Karol KORZEKWA
Strony: 333-345

Przeprowadzono analizę mikroorganizmów obecnych w aerozolach emitowanych przez poszczególne podzespoły układu technologicznego miejskiej oczyszczalni ścieków ,,Łyna” w Olsztynie. Badania terenowe metodą sedymentacyjną przeprowadzono w trzech seriach pomiarowych. Punkty poboru prób wyznaczono, uwzględniając wyniki obserwacji meteorologicznych dotyczących kierunku i prędkości wiatru. Oznaczenia mikrobiologiczne obejmowały: bakterie heterotroficzne, hemolizujące, gronkowce mannitolododatnie i mannitoloujemne, bakterie z rodziny Enterobacteriaceae, z rodzaju Pseudomonas, promieniowce, grzyby drożdżoidalne oraz pleśnie. Liczbę drobnoustrojów, zwłaszcza hemolizujących, można uznać za zagrażającą zdrowiu, szczególnie w aerozolach generowanych z komór napowietrzania oraz przy węźle zbierającym osady do recylkulacji z osadników wtórnych.

This paper presents the results of studies of pollution and the sanitary-bacteriological conditions of the aerosols emitted from municipal wastewater treatment plant (flow rate about 60 000 m3/day). Field studies by sedimentation method were conducted in three series. Each time sample points were taking into consideration meteorological observation results: direction and speed of the wind. Microbiological analyses comprised the following: TVC, hemolizing bacteria, Enterobacteriaceae family, Staphylococcus and Pseudomonas strains, actinomycetales and fungi (yeasts and moulds) as cfu/m3. Aeration tanksand recirculated sludge open channel are the major sources of the airborne bacteria. The number of the hemolyzing bacteria above 50 cfu/m3 indicates that air was polluted by pathogens around all technological objects of wastewater treatment plant.

8. Zastosowanie technik membranowych w procesie zmiękczania wody
Application of Membrane Techniques in Water Softening Process
Michał BODZEK, Klaudia WESOŁOWSKA
Strony: 347-365

Rosnące zapotrzebowanie na wodę wysokiej jakości, które obserwuje się w ostatnim czasie, staje się koniecznością usprawnienia procesów zmiękczania wód twardych i bardzo twardych ujmowanych w Polsce. Ciekawym i stosunkowo słabo poznanym zagadnieniem jest zmiękczanie wód twardych z użyciem membran do nanofiltracji, co stanowi temat niniejszej pracy. Przedstawiony artykuł jest próbą ukazania, na podstawie dostępnej literatury światowej, współczesnemu odbiorcy różnorodnych korzyści wynikających z zastosowania technik membranowych w procesie zmiękczania wód. Usunięcie z wód przeznaczonych do picia nadmiernych ilości wapnia i magnezu umożliwiłoby ludności zdrowe odżywianie i funkcjonowanie organizmu. Jednocześnie dałoby możliwość długotrwałej eksploatacji urządzeń gospodarstwa domowego (uniemożliwiając tworzenie się kamienia). Osoby bezpośrednio niezorientowane w tematyce membranowej znajdą tu jasne omówienie istoty procesu nanofiltracji. Zamieszczony schemat typowej instalacji do zmiękczania membranowego pozwala w jasny sposób zrozumieć zasadę jej działania. Równocześnie jej opis przybliża czytelnikowi możliwości otrzymania wysokiej jakości wody. Zaletą prezentowanego artykułu jest również przedstawienie konkurencyjności zmiękczania membranowego w porównaniu z metodami konwencjonalnymi. Na podstawie aktualnej literatury podano koszty uzdatniania wody z użyciem membran. Praca ta porusza również problem wdrożenia koncepcji mieszania wód pochodzących z różnych metod zmiękczania i uzdatniania, co pozwalałoby na tanie uzyskiwanie wody pitnej bardzo wysokiej jakości.

A rising demand for high quality water observed recently, has become a necessity of rationalization of processes connected with softening of hard and very hard water taken in Poland. The subject of the present work is an interesting and hardly known issue of hard water softening by use of nanofiltration membranes. On the basis of available world literature the presented paper tries to show to the contemporary recipient the varied advantages of membrane techniques application in the process of waters softening. The removing of excessive calcium and magnesium amount from drinking water would make healthy feeding and healthy organism functioning possible. It could at the same time long-lasting operation of household equipment (preventing from fur deposits). The reader who is not familiar with membrane subject matter will find a clear description of the nature of nanofiltration process. It is possible to understand the operation principle of typical membrane softening installation, thanks to its enclosed chart. Its description informs the reader about procedures of receiving high quality water. The introduction of membrane softening competitiveness compared to conventional methods is another advantage of the presented paper. On the basis of current literature the costs of membrane water treatment were evaluated. The paper also deals with the problem of mixing the waters softened and treated in different ways. Such procedure would make chap obtaining of high quality drinking water possible.

9. Analiza WWA w osadach ściekowych poddanych wstępnej obróbce termicznej przed i po procesie fermentacji metanowej
Conversions of Polaromatic Hydrocarbons (PAHs) in a Process of Thermic Preparation of Residues to Methanated Fermentation
Marta JANOSZ-RAJCZYK, Ewa ZAKRZEWSKA, Maria WŁODARCZYK-MAKUŁA, Beata CIERPIAŁ
Strony: 367-379

Przedstawiono zmiany ilościowe wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych WWA w osadach ściekowych termicznie kondycjonowanych przed i po procesie fermentacji metanowej. W pracy wykorzystano surowy i fermentujący osad ściekowy, pochodzący z miejskiej oczyszczalni ścieków w Częstochowie. Proces jednostopniowej, mezofilowej fermentacji metanowej dla substratu biogennego prowadzono od 43 do 71 dni, w zależności od rodzaju osadu. Badania wykonano dla osadu surowego, osadu ustabilizowanego oraz osadów surowych kondycjonowanych w temperaturze 70°C przez 2, 6, 12 i 24 godziny. W osadach oznaczono zawartość WWA przed i po zakończeniu fermentacji metanowej oraz określono wpływ wstępnego termicznego kondycjonowania osadów na ilościowe przemiany wybranych wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych.

In the present work the results of the researches on the changes in the content of the polaromatic hydrocarbons (PAH) that occur during the process of thermic preparation of the sewer residue to the methane fermentation have been presented. The raw sewer residue and the fermented sewer residue, which comes from the Town Sewage Refinery in Czestochowa, served as the material to analysis. Time of the process of the single-stage mezofil methane fermentation for the biogenic substratum varied as it depended on the kind of residue, and lasted accordingly from 43 to 71 days. The examination has been warmed carried out in two series for both, the raw residue and the raw residue that had been warmed up into the temperature of 70oC, and lasted suitably 2, 6, 12 and 24 hours. The following residue tests allowed to mark the content of the PAH before and after the process of fermentation has been completed and to define the influence of the process of the initial war-up of the residue on the amount-quantity conversions of the chosen PAH.

10. Badanie trwałości wybranych wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych WWA w próbach glebowych kondycjonowanych w warunkach laboratoryjnych
Concentration Changes of Chosen PAHs in Soil Trials Conditioned in Laboratory
Ewa ZAKRZEWSKA, Marta JANOSZ-RAJCZYK, Anna DUSZYŃSKA, Anna MAŁACHOWSKA-JUSZT
Strony: 381-390

Dla gleby pobranej z terenu rezerwatu przyrody oraz gleby z warstwy ornej pola uprawnego wyznaczono podstawowe parametry fizykochemiczne, określono obecność WWA, a następnie wykonano doświadczenia wazonowe. Do prób glebowych wprowadzono czynnik alkalizujący w postaci CaCO3 oraz sole biogenne. Próby niemodyfikowane pozostawiono jako kontrolne. Następnie wybrane próby skażono mieszaniną trzech węglowodorów: naftalenu, antracenu i pirenu, zmieszanych w stosunku 1:1:1. Po trzymiesięcznym eksperymencie stwierdzono obecność w glebie wprowadzonych węglowodorów.

Fundamental physico-chemical properties as well as aromatic hydrocarbons (PAHs) contents for sandy soil collected in the wildlife sanctuary area were determined. Four pot trials with that soil were conducted. First one was the control trial. The soil samples in three another pots were alkalized and then treated with biogenic salts. Two of three modified samples were polluted with the mixture of naphthalene, anthracene and pyrene blended in proportion 1:1:1. After 3 months, it was stated that three introduced PAHs were still present.

11. Przemiany WWA w osadach ściekowych poddanych sztucznemu działaniu promieniowania UV
PAH Congeners Changes in Sewage Sludge Exposed to Artifical Effect of UV Radiation
Maria WŁODARCZYK-MAKUŁA, Marta JANOSZ-RAJCZYK, Ewa WIŚNIOWSKA, Katarzyna KOĆWIN
Strony: 391-401

Przedstawiono wyniki badań zmian WWA w osadach ściekowych narażonych na działanie promieniowania UV. Analizowano 16 WWA wg listy EPA. W osadach odwodnionych pobranych z oczyszczalni ścieków stwierdzono obecność 10 WWA w ilości sumarycznej 79,8 mg/kg s.m. W osadach naświetlanych UV stwierdzono wzrost zawartości sumy WWA o 116% i wzrost sumy kancerogennych związków o 1030%. W próbie porównawczej przechowywanej w warunkach laboratoryjnych odnotowano spadek zawartości WWA o 32,5%. Wyniki badań wskazują, że podczas składowania osadów może nastąpić chwilowy wzrost koncentracji zawartych w nich WWA.

This paper reports the PAHs concentration changes in filter-pressed sewage sludge exposed to UV rays. Between radiation exposures sludge was stored in daylight. 16 EPA-PAHs have been analysed. In filter-pressed sludge 10 of 16 analysed PAHs were present, including two carcinogenic congeners (benzo(a)anthracene and chrysene). UV radiation increased concentration of total PAHs by 116% (from 79.80 to 172.87 mg/kg d.m.) an increased carcinogenic PAHs concentration by 1030% (from 4.84 to 54.75 mg/kg d.m.). The conclusion is as follows: during deposition of filter-pressed sewage sludge on disposal sites of sewage treatment plants temporary high concentrations of PAHs may occur due to the fact that UV radiation can cause PAHs desorption from complex organic matrixes and microbial cells after their destruction.

12. Recykling olejów smarowych przepracowanych a ekologia
Recycling of Used Lubricated Oil and Ecology
Janusz JAKÓBIEC, Grzegorz WYSOPAL, Jerzy JASKÓLSKI
Strony: 403-414

Przedstawiono informacje z zakresu utylizacji olejów przepracowanych i wynikające stąd zagrożenia dla środowiska naturalnego. Ponadto pokazano mechanizm zmian zachodzących w czasie pracy oleju smarowego w silniku spalinowym i podstawowe właściwości samochodowych olejów przepracowanych, w tym analizę porównawczą właściwości oleju przepracowanego i otrzymanego produktu. Przedstawiono różne koncepcje zagospodarowania olejów przepracowanych (odpadowych) z uwzględnieniem zagrożenia środowiska naturalnego oraz techniczno-ekonomiczne aspekty technologii rerafinacji olejów przepracowanych. Zamieszczono wyniki badań dotyczące obecności wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA), w tym benzo(a)pirenu (B(a)P) jako związku rakotwórczego dla organizmów ludzkich.

Some information about utilization of used lubricative oils as well as the environmental risk connected with them have been discussed. Mechanisms of changes of lubricated oil properties during the work of IC engines have been analysed. Some properties of used lubricating oils and recycling product were compared. Different ideas for utilization of used lubricating oils in connection with technoeconomical aspects and environmental risk have been presented. Especially PAHs contents in used lubricating oils have been taken into consideration.

13. Badania rozpoznawcze wpływu stałego pola magnetycznego na utlenianie związków organicznych z udziałem mikroorganizmów i na nitryfikację
Preliminary Studies on the Impact of Direct Magnetic Field on Microbiological Oxidation of Organic Substrate and Nitrification
Joanna SZCZYPIOROWSKA, Rafał NOWAK, Ewa WIŚNIOWSKA, Maria WŁODARCZYK-MAKUŁA, Marta JANOSZ-RAJCZYK, Janina KOŚCIEŃ
Strony: 415-427

Przedstawiono wstępne badania nad zastosowaniem stałego pola magnetycznego do usprawnienia procesu biodegradacji związków organicznych i nitryfikacji. W badaniach wykorzystano wysoko sprawny układ osadu czynnego. Badano dwa warianty rozmieszczenia energetyzerów elektromagnetycznych. Pracę ich porównywano z układem kontrolnym, na który nie oddziaływano polem magnetycznym. Stężenie zanieczyszczeń w ściekach surowych wynosiło średnio: 751 mg/dm3 ChZT, 11 mg/dm3 N-NO4+, 0,2 mg/dm3 N-NO2-, 3,7 mg/dm3 N-NO3- i 157 mg/dm3 P-PO43-. Czasy zatrzymania ścieków w komorze wynosiły odpowiednio 10,6 h (układ kontrolny) i 11,2 h (układy z magnetyzerami). ChZT było usuwane do wartości poniżej 42 mg/dm3 w układzie kontrolnym, 49 i 23 mg/dm3 w układach z energetyzerami odpowiednio w etapie I i II. Współczynniki Eckenfeldera wynosiły 0,0356 i 0,0339 m3/d × g dla układu kontrolnego oraz 0,0325 (I etap) i 0,0608 m3/d × g (etap II) dla układów z energetyzerami. Zarówno w układzie kontrolnym, jak i w układach z energetyzerami zachodził proces nitryfikacji, aczkolwiek był on prowadzony w obydwu układach w warunkach stresowych.

In the paper the results of preliminary studies concerning application of direct magnetic field as an agent to improve the biodegradation of organic substrate and nitrification are presented. High-efficiency activated sludge process was used. Two various magnetic field systems were tested (I-st and II-nd stage). The control process without magnetic field impact was running concurrently. The wastewater of approximately 751 mg/L COD, 11 mg/L N-NO4+, 0.2 mg/L N-NO2-, 3.7 mg/L N-NO3- and 157 mg/L P-PO43- was processing for 10.6 h (control) and 11.2 h (I-st and II-nd stage) HRT operation at room temperature conditions. COD was degraded to less than 42 mg/L, 49 mg/L and 23 mg/L for control, I-st and II-nd stage, respectively. Eckenfelder's coefficients k were 0.0356 and 0.0339 m3/d × g for control, 0.0325 m3/d × g for I-st stage and 0.0608 m3/d × g for II-nd stage. The nitrification process was carried out in all reactors, however the sewage was processing under stress conditions for nitrification microorganisms.