Czasopismo Inżynieria i Ochrona Środowiska

ISSN 1505-3695

Kolegium Redakcyjne

Strona czasopisma w trakcie migracji pod NOWYM ADRESEM

UWAGA ! Preferujemy artykuły w języku angielskim.

Drodzy Czytelnicy i Autorzy

Seria wydawnicza "Inżynieria i Ochrona Środowiska" stanowi czasopismo naukowe, w którym są zamieszczane prace naukowe i opracowania techniczne obejmujące szeroko rozumianą inżynierię i ochronę środowiska. Inicjatywa powołania czasopisma powstała w lutym 1997r. w Ustroniu na spotkaniu dziekanów wydziałów politechnik prowadzących kierunki studiów inżynieria środowiska i ochrona środowiska. W 2001r Komitet Inżynierii Środowiska PAN objął swoim patronatem wydawanie naszego czasopisma. 

Mamy nadzieję, że "Inżynieria i Ochrona Środowiska" zyskała już wielu Czytelników. Jak wiadomo jest ona adresowana przede wszystkim do środowisk naukowych, technicznych i przemysłowych, zainteresowanych problematyką publikowanych artykułów. Nie mniej jednak swą ofertę wydawniczą kierujemy zarówno do teoretyków, jak i praktyków, a także do wszystkich osób pasjonujących się inżynierią i ochroną środowiska. Zainteresowanych zapraszamy do współpracy.

 

Tom 11, Numer 2

1. Badania laboratoryjne nad możliwością współspalania miału węglowego wraz z osadami ściekowymi i odpadami poliestrowymi
Laboratory Investigations on Possibility of Co-Incineration of Coal Dust with Sewage Sediments and Waste Polyester
Janusz Dąbrowski, Tomasz Dąbrowski, Tadeusz Piecuch, Marcin Winiecki
Strony: 129-140

W obliczu rosnących ilości osadów ściekowych nieuniknione staje się ich zagospodarowanie, a jedną z metod jest termiczna utylizacja, w tym głównie współspalanie, tym bardziej, że brak jest specjalistycznych instalacji przemysłowych do spalania samych osadów. Doświadczenia zagraniczne i krajowe skłoniły autorów do podjęcia badań nad możliwością termicznej utylizacji osadów pochodzących z miejskiej oczyszczalni ścieków wraz z odpadami poliestrowymi w procesie współspalania z miałem węglowym. Zakres badań obejmował: ocenę właściwości energetycznych wysuszonych osadów ściekowych, odpadów poliestrowych, miału węglowego oraz ich mieszanin w różnych proporcjach wagowych, analizę gazów spalinowych ze spalania osadów, odpadów poliestrowych, miału węglowego oraz mieszanin tych komponentów przy różnych proporcjach masowych. W wyniku przeprowadzonych badań ustalono, że dodatek osadów ściekowych i odpadów poliestrowych w niewielkich ilościach (5%) nie wpływa znacząco na spadek wartości energetycznej paliwa (około 3%) oraz na wzrost stężeń gazów spalinowych powstających w trakcie jego spalania (od kilku do 10%).

World currently is facing growing quantities of sewage sediments of different kinds. Their utilization is inevitable. Incineration is one of methods of utilization. Mainly co-incineration is used, because of lack of sophisticated industrial installations for burning sediments only. Foreign and domestic experiences induced authors to carry out investigations on the possibility of thermal utilization of sediments municipal sewage treatment plant together with waste polyester in the process of co-incineration with coal dust. The range of investigations included: evaluation of energetic proprieties of dried wastewater sediments, waste polyester, coal dust and their mixtures with variable weight share of all components, analysis of combustion gases from incineration of sediments, waste polyester, coal dust and mixtures of those components at various mass proportions. Results of investigations carried out show that addition of sewage sediments and waste polyester in small amounts (5%) has not significant influence on drop of calorific value of fuel (about 3%) as well as on increase of selected gases concentrations in fumes coming from its incineration.

2. Określenie wpływu różnych dodatków organicznych na uzyskanie pokrywy roślinnej zwałowiska odpadów cynkowo-ołowiowych
Determination of Influence Various Organic Compounds on Obtaining Plant Cover on Zinc-lead Waste Dumping Ground
Krzysztof Fijałkowski, Beata Janecka, Małgorzata Kacprzak, January Bień
Strony: 141-148

Południowe rejony Polski są jednymi z najbardziej uprzemysłowionych części kraju. W krajobraz wpisują się w dalszym ciągu wymagające podjęcia działań rekultywacyjnych zwałowiska po eksploatacji rud Zn/Pb stanowiące zagrożenie metalonośne. Poszukiwanie możliwości szybkiego, efektywnego i uzasadnionego ekonomicznie sposobu rekultywacji zwałowiska podyktowało wybór osadów ściekowych oraz powszechnie dostępnych komponentów dla wzbogacenia materiału zwałowiska w wyraźnie brakującą materię organiczną. Wyniki analiz otrzymane na podstawie przeprowadzonego doświadczenia wazonowego wskazują na niezadowalające efekty w stosowaniu samego przemysłowego osadu ściekowego. Perspektywiczne możliwości daje łączenie zaproponowanych dodatków, co pozwoli na stworzenie warunków sprzyjających bytowaniu roślinności, a tym samym ograniczy niekorzystny wpływ zwałowiska na otoczenie.

Southern regions of Poland belong to one of the most industrialized parts of country. The main part of the scenery are the zinc-lead dumping grounds which constantly require remediation activity results with heavy metals dusting danger. Looking for fast, effective and economically reasonable remediation method of dumping grounds suggest to use sewage sludge and generally available organically components to enrich nutrient purity of zinc-lead dumping grounds. Results obtained during pot experiment, indicate insufficient positive influence of industrial sewage sludge without any additional compounds. In perspective possible is connection of proposed components in nutritiously optimal composition for permanent growth of plants, which significantly reduce highly unfavorable influence of dumping grounds on environment.

3. Badania i modelowanie charakterystyk cieplnych niskotemperaturowego suszenia osadów ściekowych
Laboratory Tests and Modeling of Thermal Characteristics of Low Temperature Sewage Sludge Drying
Agnieszka Flaga-Maryańczyk, Jacek Schnotale
Strony: 149-161

Ze względu na wysokie uwodnienie osadu istotnym elementem jego dalszego wykorzystania są procesy usuwania wody z osadów ściekowych, w tym proces suszenia. Tradycyjne metody suszenia, oparte na zjawisku parowania wody w temperaturze minimum 100C, są procesami energochłonnymi i przyczyniają się do znacznego obciążenia środowiska. Ponadto w trakcie suszenia osadów ściekowych w wysokich temperaturach może dochodzić do ich spiekania się na powierzchniach aparatów, co może doprowadzać do przestojów instalacji i spadku jej wydajności. W pracy przedstawiono koncepcję niskotemperaturowego suszenia osadów ściekowych w układzie z pompą ciepła działającą z dwutlenkiem węgla jako czynnikiem ziębniczym. System ten stanowi alternatywę dla tradycyjnego, wysokotemperaturowego i energochłonnego procesu suszenia. Powietrze procesowe cyrkuluje w zamkniętym obiegu, co umożliwia uniezależnienie realizacji procesu od warunków atmosferycznych, rekuperację energii i hermetyzację procesu. Dodatkowo część ciepła o wyższej temperaturze może być wykorzystana w komorze higienizacji osadu wysuszonego. Przebieg procesu suszenia realizowanego w zamkniętym obiegu powietrza uzdatnianego w pompie ciepła zależy od temperatury i wilgotności względnej powietrza nawiewanego do komory suszenia. W pracy zaprezentowano wyniki badań laboratoryjnych charakterystyk termicznych procesu suszenia osadów ściekowych w warunkach kontrolowanej temperatury i wilgotności względnej. Podano również podstawy opisu analitycznego procesu suszenia osadu ściekowego oraz uzyskane autorskie analityczne korelacje do uogólnionego opisu osadu ściekowego jako materiału suszonego.

The raw sewage sludge is highly hydrated, therefore its further utilization in most cases is possible only after sludge dewatering and drying. The traditional methods of sludge drying are based on the process of evaporation of water in a temperature of minimum 100C. Consequently a significant amount of energy is required and the process shows a high environmental impact. The article introduces the idea of carbon dioxide heat pump dryer for sewage sludge drying. The presented system is an alternative for the traditional method of sludge drying. It is energy efficient and avoids emissions from the drying installation. Sludge is dried by closed loop circulating air treated in the heat pump. It provides also the possibility of additional hygienization of the dried product. Drying realized in a closed loop air cycle depends on the temperature and relative humidity of the air. The article presents data from laboratory measurements of sludge drying in controlled temperature and humidity environment. In the paper analytical basis for a mathematical modeling of sewage sludge drying is also presented. Laboratory tests and modeling lead to a development of a generalized formula describing thermal characteristics of sludge treated as dried material.

4. Zakres stosowalności tlenowej i beztlenowej stabilizacji osadów pochodzących z komunalnych oczyszczalni ścieków
The Range of Use of Aerobic and Anaerobic Digestion of Municipal Waste Water Sludge
Agnieszka Halicka, Zbigniew Heidrich
Strony: 163-176

Na podstawie przyjętego typoszeregu oczyszczalni ścieków (RLM = 10 000÷400 000) i przyjętych układów technologicznych sporządzony został bilans osadów wstępnych i wtórnych. Bilans ten posłużył do zwymiarowania i dobrania poszczególnych elementów systemów tlenowej i beztlenowej stabilizacji osadów komunalnych. Następnie zostały określone koszty inwestycyjne i eksploatacyjne KTSO i WKF. Na tej podstawie przeprowadzono analizę zakresu stosowania tlenowej i beztlenowej stabilizacji osadów pochodzących z komunalnych oczyszczalni ścieków.

The study shows 10 different wastewater treatment plants, which are characterized by population (from 10 000 to 400 000 people) and 5 different technological systems. On that basis, a quantity of primary and secondary sludge was calculated. In the next step all facilities essential to operate aerobic and anaerobic processes were selected. Initial and operational costs were calculated. On that basis, the range of use of aerobic and anaerobic digestion of municipal wastewater sludge was established.

5. Kinetyka zmian stężenia amoniaku w procesie kompostowania osadów ściekowych
Kinetics of the ammonia concentration change during sewage sludge composting
Beata Janowska, Izabela Siebielska
Strony: 177-186

Przedstawiono wyniki badań kinetyki zmian stężenia różnych form amoniaku w trakcie pierwszej fazy kompostowania osadów ściekowych. Badania prowadzono w oczyszczalni ścieków w Kościerzynie, gdzie w procesie kompostowania osadów ściekowych wykorzystuje się w pierwszej fazie bioreaktory dynamiczne. W próbkach wsadu oznaczano zawartość azotu amonowego i ogólnego. Jednocześnie oznaczano stężenie amoniaku w gazach poprocesowych. Na podstawie uzyskanych wyników wyznaczona została zależność zmian stężenia amoniaku w powietrzu poprocesowym oraz formy amonowej azotu we wsadzie od czasu tlenowej stabilizacji osadu ściekowego. Dodatkowo wykonano oznaczenia siarkowodoru w gazach poprocesowych i siarki całkowitej w substancji kompostowanej.

The purpose of this work is to present the results of the research on a kinetics of the ammonia concentration change during the first composting phase of sewage sludge. The examinations were done in the sewage treatment plant in Kościerzyna (Poland), where dynamic bioreactors were used in the first composting phase of sewage sludge. Ammonia and total nitrogen were examined in the sample of the feedback. Ammonia was examined in exit gases, too. The relationship between the ammonia concentration in exit gases and composting time, was made on the basis of obtained findings. Furthermore, the hydrogen sulphide concentration in exit gases and the total sulphur concentration in the feedback were examined.

6. Efektywność oczyszczania ścieków i gospodarka osadowa w oczyszczalniach typu Lemna
Effectiveness of sewage treatment and sludge management in wastewater treatment plants of Lemna
Anna Korzekwa-Wojtal, Lidia Wolny
Strony: 187-193

Omówiono procesy technologiczne przebiegające w oczyszczalniach ścieków typu Lemna. Zaprezentowano wyniki badań ścieków dowożonych i ich wpływ na ilość powstających osadów ściekowych oraz jakość ścieków oczyszczonych odprowadzanych do środowiska wodnego. Przedstawiono wybrane wskaźniki ścieków oczyszczonych przed i po opróżnieniu stawów, a następnie porównano je z danymi projektowymi analizowanej oczyszczalni ścieków. Zgromadzony na dnie stawów osad zasadniczo wpływał na procesy oczyszczania ścieków zachodzące w oczyszczalni typu Lemna. Prawidłowa eksploatacja oczyszczalni jest możliwa pod warunkiem, że ilość ścieków dostarczanych do oczyszczalni i wskaźniki je charakteryzujące spełniają normy określone na etapie projektowania oczyszczalni. Przy zachowaniu założeń projektowych możliwa jest prawidłowa, zgodna z przepisami prawa eksploatacja oczyszczalni ścieków typu Lemna.

Technological processes in wastewater treatment plants of Lemna type were described. The results of tests of influent and effluent wastewater were presented. The amount of sewage sludge was evaluated. The chosen indicators of treated sewage before and after desludging were presented. They were compared with designing data of analysed wastewater treatment plants. Sludge deposited on the sewage ponds is possible only if the amount of sewage and their indicators meet requirements of standards which were determined during this treatment plant designing. If the project assumptions are met, the correct, complying with the law standards exploitation of the wastewater treatment plant of Lemna type is possible.

7. Współspalanie osadów ściekowych - wymogi, korzyści, zagrożenia
Co-combustion of sewage sludge - requirements, benefits, hazards
Jolanta Latosińska, Maria Żygadło
Strony: 195-205

Unijne i polskie regulacje prawne ograniczają przyrodnicze wykorzystanie osadów ściekowych oraz deponowanie ich na składowiskach odpadów. Alternatywą wykorzystania przyrodniczego osadów może być utylizacja termiczna. Obróbka termiczna osadów powoduje powstawanie niebezpiecznych odpadów ostatecznych. Współspalanie osadów ściekowych istotnie ogranicza generowanie tych odpadów. Przedstawiono wykorzystanie osadu ściekowego jako dodatku do produkcji porowatego spieku ceramicznego. Osad ściekowy charakteryzuje się zawartością substancji organicznych od 30 do 85% s.m. Substancje te stanowią źródło potencjalnej energii i mogą być wykorzystane jako środek porotwórczy spieku ceramicznego. Badania wykazały, że wykorzystanie osadu ściekowego w produkcji sztucznego kruszywa jest metodą bezodpadową.

The UE and Polish legislation limits of sewage sludge agricultural use and its deposit on landfills. Thermal utilization can be an alternative method to agricultural use of sewage sludge. Thermal treatment of sewage sludge generates final hazardous wastes. Co-combustion of sewage sludge significantly reduces the amount of final wastes. The utilization of sewage sludge as addition to the mass of ceramic sinters is presented. The sewage sludge contains 3085% of organic matter. The organic matter is the source of potential energy and can be used as expanding addition in ceramic mass. The authors concluded that utilization of sewage sludge in production of artificial aggregate is a waste free method.

8. Przetwarzanie osadów wstępnych z wykorzystaniem oddziaływania plazmy
Treatment of primary sludge using the effect of plasma
Tadeusz A. Marcinkowski, Piotr J. Aulich
Strony: 207-218

Przedstawiono krótką charakterystykę metody kondycjonowania elektrochemicznego osadów wykorzystującą oddziaływanie plazmy niskotemperaturowej. Badano osady wstępne pochodzące z komunalnej oczyszczalni ścieków w Gorzowie. Osady kondycjonowano elektrochemicznie, chemicznie wodorotlenkiem wapnia i ditlenkiem diwodoru oraz łącznie elektrochemicznie i chemicznie. Dla każdego z kondycjonowanych osadów określono zdolność do sedymentacji, oznaczono uwodnienie, zawartość suchej masy, substancji organicznych i mineralnych, zmierzono i obliczono opór właściwy filtracji, wydajność filtracji, oznaczono zawartość żelaza w popiele, a także określono energochłonność procesu. Porównano przebieg procesu kondycjonowania elektrochemicznego, chemicznego i łącznego osadów wstępnych.

This paper presents a brief characterization of the method of electrochemical conditioning of sludge, using the effect of low-temperature plasma. Primary sludge from municipal wastewater treatment plant in Gorzów was analysed. Sludge was conditioned electrochemically, chemically with calcium hydroxide and dihydrogen dioxide, and using combined method - electrochemical and chemical. For each conditioned sludge its settlement characteristics, such as hydration, dry mass content, organic and mineral substances, calculated and measured specific filtration resistance, effectiveness of filtration, iron content in ash, as well as energy-consumption of the process, were determined. For electrochemical, chemical and combined processes of primary sludge conditioning their courses were compared.

9. Ilość i skład cieczy osadowych powstających w mechaniczno-biologicznej oczyszczalni ścieków
Quantity and characteristics of Sludge Liquids Formed in Wastewater Treatment Plants
Sylwia Myszograj
Strony: 219-227

Doświadczenia eksploatacyjne wykazują, że ciecze osadowe mogą zawierać od kilku do kilkunastu procent ładunku zanieczyszczeń wprowadzanego do oczyszczalni ze ściekami surowymi. Ilość i jakość cieczy osadowych zależy przede wszystkim od przyjętego układu technologicznego oczyszczania ścieków i przeróbki osadów ściekowych oraz efektywności pracy urządzeń ciągu osadowego. Ciecze osadowe powstające w wyniku zagęszczania, biologicznej stabilizacji i odwadniania osadów zawracane są do ciągu oczyszczania ścieków, a ich ładunek może stanowić zagrożenie dla prawidłowego funkcjonowania oczyszczalni. Duża zmienność dopływu spowodowana nieregularnym spustem cieczy osadowych, a tym samym duża nierównomierność dopływu ładunku zanieczyszczeń wpływa negatywnie na efektywność biologicznej części oczyszczalni. Biologiczna część oczyszczalni jest dodatkowo obciążona ładunkiem substancji biogennych, co może wpływać na proporcjonalny wzrost zapotrzebowania energii na natlenianie komór napowietrzania, a także na zwiększenie zawartości azotu i fosforu w ściekach oczyszczonych. W artykule przedstawiono wyniki badań dotyczące ilości i składu cieczy osadowych z miejskiej oczyszczalni ścieków w Nowej Soli (Qdśr = 6708 m3/d).

Exploitatory experiences show that sludge liquids can contain from several to a dozen or so percent of the load of pollutants introduced on WTP with raw sewage. The quantity and the quality of sludge liquids depend first of all on the accepted system of the technological sewage treatment and digestion of sewage sludge and effectivities of the work of devices of the sludge course. Sludge liquids formed as result of thickening, the biological stabilization and dewatering of sludge are turned back to the waste treatment course and their large load of pollution can determine the threat for the correct work of WTP. The large variability of the inflow was due to the irregular blowoff of sludge liquids, and consequently the large irregularity of the inflow of the load of pollution influences negatively on the effectiveness of the biological part of WTP. The biological part of WTP is additionally laden bulk of biogenic matters, what can cause the proportional increasing of the demand for energy on aeration, and also on extension of the content of nitrogen and the phosphorus in cleared sewage. Some findings concerning quantities and composition of sedimentary liquids from municipal sewage treatment plants in Nowa Sól (Qdśr = 6708 m3/d) in the Lubuskie province were presented in this article.

10. Spalanie biomasy w atmosferze wzbogaconej tlenem
Biomass combustion in oxy-enhanced environment
Wojciech Nowak, Tomasz Klajny
Strony: 229-241

Przeprowadzono badania procesu spalania w atmosferze wzbogaconej tlenem. Szczególną uwagę poświęcono mechanizmowi i kinetyce procesu spalania biomasy. Analizę prowadzono zarówno eksperymentalnie, jak i w oparciu o model matematyczny. Zauważono, że mechanizm i kinetyka spalania procesu spalania biomasy zależą od stężenia tlenu.

The study of the biomass combustion process carried out in oxygen enhanced conditions is presented. The presented paper is focused on the analysis of the kinetics and mechanism of biomass combustion processes. This analysis is based on both the data acquired during an experimental investigation and a mathematical model. It was observed that the combustion mechanism of biomass depended on the oxygen concentration as well as the kinetics of the combustion process of such fuels.

11. Potencjalne możliwości wykorzystania właściwości nawozowych osadów ściekowych stabilizowanych w basenach trzcinowych
Potencial possibility of sewage sluge stabilised in reed basins usage as a fertilizer
Hanna Obarska-Pempkowiak, Katarzyna Kołecka
Strony: 243-253

Celem pracy było określenie zmian jakości osadów ściekowych długookresowo stabilizowanych w basenach trzcinowych oraz określenie ich właściwości nawozowych. Materiał badawczy pobrano z 4 konwencjonalnych oczyszczalni zlokalizowanych w Danii, zasilanych ściekami od 9000 do 40 000 mieszkańców. Przeprowadzono badania zmian zawartości suchej masy, substancji organicznej, azotu i fosforu wzdłuż profilu pionowego warstwy osadów ściekowych oraz średnich zawartości 6 metali ciężkich: Cd, Cu, Cr, Zn, Ni i Pb. Na podstawie uzyskanych rezultatów wykazano, że zawartości substancji organicznej ulegają obniżeniu wraz z głębokością, co potwierdza przebieg stabilizacji osadów w basenach trzcinowych. Wykazano również znaczący (do 40%) wzrost zawartości suchej masy wraz z głębokością. Stwierdzono także stosunkowo wysokie zawartości azotu i fosforu, co wskazuje, że ustabilizowane osady mogą być potencjalnie wykorzystywane jako nawóz. Uzyskany stosunek substancja organiczna:N:P wynosił odpowiednio 100:4:8. Dodatkowo wykazano, że średnie zawartości wybranych metali ciężkich we wszystkich analizowanych osadach były poniżej wartości dopuszczalnych przy rolniczym wykorzystaniu osadów obowiązującym w polskim rozporządzeniu.

The aim of the research was to determine the changes in the quality of sewage sludge during long-term stabilisation in reed basins and a recognition of fertilization potential. The material to investigations was taken from four conventional WWTP located in Danmark, being served from 9000 to 40000 pe. The changes of dry matter, organic matter, nitrogen and phosphorus contain in a profile of sewage sludge layers as well as the average concentrations of selected heavy metals (Cd, Cu, Cr, Zn, Ni, Pb), were determined. Basing on obtained results it was found that contents of organic matter decreased with depth, what indicated that sewage sludge was stabilized. Studies also showed an increase of a dry matter content (even to 40%). Relatively high content of nitrogen and phosphorus was found. Obtained ratio organic matter:N:P was equal to 100:4:8. It indicated that sludge could be a valuable fertilizer. Additionally it was found that all analysed heavy metals were below permissible concentrations determined by Polish regulations.

12. Wpływ zróżnicowanego nawożenia gleb na wysokość plonów Miskanta olbrzymiego i Ślazowca pensylwańskiego
The influence of diversified fertilization of soil on the amount of crops of: Miskantthus Giganteus and Virginia Mallow
Agnieszka Ociepa, January Bień, Małgorzata Kacprzak
Strony: 255-260

Przedstawiono wyniki badań wpływu nawożenia gleby osadami ściekowymi, kompostem wykonanym z osadów ściekowych i odpadów leśnych oraz z kompostem z zieleni miejskiej wykonanym w technologii Dano na wysokość plonów Miskanta olbrzymiego i Slazowca pensylwańskiego. Działanie osadów i kompostów porównano z wpływem nawożenia mineralnego. Kontrolę stanowiła gleba bez nawożenia. Wyniki doświadczenia wskazują, że wysokość plonów obu wymienionych roślin jest bardzo zróżnicowana w zależności od zastosowanego nawożenia. Spośród badanych substratów zastosowanych pod uprawę Miskanta olbrzymiego najwyższe plony tej rośliny otrzymano przy nawożeniu osadami ściekowymi w dawce 40 t/ha, uzyskano ok. 2-krotny wzrost plonów w porównaniu z glebą kontrolną. Nawożenie osadami w dawce 40 i 20 t/ha spowodowało ok. 3-krotny wzrost plonów Ślazowca pensylwańskiego, a nawożenie kompostem Dano i osadami w dawce 10 t/ha ok. 2-krotny wzrost plonów tej rośliny.

In the article there have been presented the results of research on the influence of soil fertilization by means of sludge and compost made from urban green, produced in Dano technology, on the amount of crops of: Miscanthus Giganteus and Virginia Mallow. The functioning of sludge and composts was compared with the impact of mineral fertilization. The soil without fertilization fulfilled the control role. The results of the experiment show that the crops amount of the two aforementioned plants is very diversified depending on the used fertilization. Among the used types of fertilization under the cultivation of Miscanthus Giganteus there were obtained the highest crops of this plant while fertilizing by means of sludge in the dose of 40 t/ha. There was about twice growth of crops in comparison to control soil. The fertilization by means of sludge in the dose of 40 and 20 t/ha caused the threefold growth of Virginia Mallow crops and the fertilization by means of sludge in the dose of 10 t/ha caused about twice growth of this plant crops.