Czasopismo Inżynieria i Ochrona Środowiska

ISSN 1505-3695

Kolegium Redakcyjne

Strona czasopisma w trakcie migracji pod NOWYM ADRESEM

UWAGA ! Preferujemy artykuły w języku angielskim.

Drodzy Czytelnicy i Autorzy

Seria wydawnicza "Inżynieria i Ochrona Środowiska" stanowi czasopismo naukowe, w którym są zamieszczane prace naukowe i opracowania techniczne obejmujące szeroko rozumianą inżynierię i ochronę środowiska. Inicjatywa powołania czasopisma powstała w lutym 1997r. w Ustroniu na spotkaniu dziekanów wydziałów politechnik prowadzących kierunki studiów inżynieria środowiska i ochrona środowiska. W 2001r Komitet Inżynierii Środowiska PAN objął swoim patronatem wydawanie naszego czasopisma. 

Mamy nadzieję, że "Inżynieria i Ochrona Środowiska" zyskała już wielu Czytelników. Jak wiadomo jest ona adresowana przede wszystkim do środowisk naukowych, technicznych i przemysłowych, zainteresowanych problematyką publikowanych artykułów. Nie mniej jednak swą ofertę wydawniczą kierujemy zarówno do teoretyków, jak i praktyków, a także do wszystkich osób pasjonujących się inżynierią i ochroną środowiska. Zainteresowanych zapraszamy do współpracy.

 

Tom 10, Numer 2

1. Wstępne wyniki testów współspalania osadów ściekowych z węglem w elektrociepłowni
Preliminary Results of Sewage Sludge and Coal Co-Combustion in Combined Heat and Power Plant
Sławomir STELMACH, Ryszard WASIELEWSKI
Strony: 93-104, Pobierz w wersji .PDF

Aktualnie w Polsce wytwarzanych jest rocznie ponad 1,1 miliona ton komunalnych i przemysłowych osadów ściekowych (w przeliczeniu na suchą masę). Większość osadów jest składowana lub wykorzystywana do rekultywacji i nawożenia gleby. Po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej planowane są duże inwestycje w gospodarce wodno-ściekowej, tak więc można oczekiwać, że ilość osadów ściekowych w Polsce będzie w przyszłości wzrastać. Wiadomo, że spalanie osadów ściekowych jest jedną z najbardziej popularnych metod utylizacji tak dużych ilości odpadów. Obecnie takie rozwiązanie w Polsce jest niestety niemożliwe do zastosowania ze względu na brak spalarni. W tej sytuacji jednym z możliwych rozwiązań może być współspalanie wysuszonych osadów ściekowych z węglem w istniejących instalacjach kotłowych, tak jak ma to miejsce w Niemczech, Belgii lub Holandii. W opracowaniu zaprezentowano wyniki pierwszych polskich przemysłowych testów współspalania osadów ściekowych z węglem, przeprowadzonych w elektrowni w kotle pyłowym OP-230. Podczas badań określono profil temperatury w komorze spalania, a także porównano wskaźniki energetyczne i emisyjne dla spalania węgla oraz współspalania węgla z osadem ściekowym przy jego udziale na poziomie 1%. Wykazano, że takie rozwiązanie jest technicznie możliwe i nie skutkuje koniecznością znacznych modernizacji w istniejącej instalacji. Współspalanie osadów ściekowych z węglem w energetyce zawodowej może być w najbliższej przyszłości najlepszym rozwiązaniem dla utylizacji osadów ściekowych w Polsce.

At present, above 1.1 million tons of municipal and industrial sewage sludge is produced yearly in Poland. Most of sewage sludge is landfilled or used for recultivation and fertilization of soil. After accession of Poland to European Union, large investments are planned in waste-water treatment branch, so it could be expected that the amount of sewage sludge produced in Poland will grow in the near future. It is well known that combustion of sewage sludge is becoming more and more popular method of utilization of such a waste. Unfortunately, current situation in Poland makes it impossible to incinerate the sewage sludge because of the lack of the incinerators. In this situation one of the possible solutions for Poland is co-firing of dried sewage sludge in the existing coal - fired utility boilers. The paper presents results of first Polish industrial trials of dried municipal sewage sludge and hard coal co-combustion in an OP-230 pulverised coal boiler. Temperature distribution in the boiler’s combustion chamber has been determined during the study as well as power and emission parameters have been compared for the cases of coal combustion and sewage sludge co-combustion with coal at the share of 1% m/m in the burned fuel blend. Such solution has been shown to be technically viable and not to cause the need of changes in the existing technological system. Co-combustion of sewage sludge with coal in power plants seems to be the best solution for sludge utilization in the near future in Poland.

2. Zastosowanie półprzewodnikowych czujników chemicznych do kontroli stężenia benzenu w powietrzu
Application of Semiconductive Chemical Sensors to Control the Concentration of Benzene in the Air
Halina PYTA, Marek PAWŁOWSKI
Strony: 105-116

Przedstawiono wyniki eksperymentu polowego z użyciem aparatu ETL2000 (wielokompo-nentowy monitor powietrza; UniTec - Ferrara, Italy) do monitoringu benzenu. ETL2000 jest układem opartym na nowej technologii stałych czujników grubowarstwowych, która zapewnia odpowiednią selektywność i dokładność w pomiarach zanieczyszczeń powietrza, występujących w stężeniach rzędu ppb. Technologia czujników grubowarstwowych wykorzystuje zjawiska przewodnictwa elektrycznego, zachodzące w określonej temperaturze (200400°C) ponad warstwą nanostrukturalnych półprzewodników w postaci tlenków metali. Elektryczna odpowiedź półprzewodnika jest proporcjonalna do stężenia określonego gazu. Do przetworzenia sygnału w stężenie danego gazu służy odpowiednio dopasowana krzywa kalibracji. Czujnik benzenowy jest najnowszym sensorem w układzie ETL, dla którego brak dostatecznej ilości danych operacyjnych. Stężenia benzenu, jako średnie 15-min., były rejestrowane w sposób ciągły od 5 kwietnia do 25 maja 2006 r. w Zabrzu, w stacji monitoringu powietrza ŚWIOŚ. W tym samym czasie prowadzono pomiary 15-min. stężenia benzenu z użyciem referencyjnego analizatora AirmoBTX1000 (chromatograf gazowy z detektorem płomieniowo-jonizacyjnym). Dla oceny zakresu stosowalności ETL2000 z czujnikiem benzenu w warunkach miejskich przeprowadzono analizę porównawczą otrzymanych wyników z użyciem technik regresji nieliniowej. Stwierdzono, że zastosowanie układu ETL2000 z czujnikiem benzenu w warunkach miejskich jest ograniczone do miejsc bezpośrednio narażonych na emisję tego zanieczyszczenia - sąsiedztwo ruchliwych ciągów komunikacyjnych lub instalacji przemysłowych. Czujnik dobrze odwzorowuje zmiany wyższych stężeń, w tym epizody bardzo wysokich stężeń. W zakresie stężeń do ok. 3 µg/m3 odnotowano spadek czułości i selektywności, co objawia się zawyżonym udziałem bardzo niskich stężeń. Niedoszacowanie stężenia średniorocznego ogranicza przydatność czujnika do monitoringu benzenu w miejskich i podmiejskich stacjach tła.

Benzene is an air pollutant especially harmful for human health, because of its carcino-genic and mutagenic properties. Although it has low acute toxicity the repeated exposure to high concentrations can cause the effects on the blood and blood forming organs. The most convincing evidences are found for the development of leukaemia as a result of benzene exposure. This compound commonly occurs in the air of urban areas and comes mainly from combustion of liquid fuels in car engines and (in Poland) hard coal in domestic furnaces. There are also industrial sources of benzene emission, such as refineries, cokeries and power plants. Monitoring of benzene and its alkyl derivatives (BTX) is obligatory in urban areas, according to the Directive 2000/69/EC. The paper presents results of the field experiment with the use of ETL2000 (multi-component air quality monitor; UniTec - Ferrara, Italy) for benzene monitoring. The ETL2000 is the system based on a new solid-state thick film sensor technology, which provides appropriate selectivity and accuracy for measuring airborne pollutants, occurring in ppb concentrations. Thick-film sensors technology exploits electric conduction phenomena that happen above the layer of nanostructured semiconducting metal oxides at the fixed temperature (200400°C). An electrical response from semiconductor is proportional to particular gas concentration. The signal is turned into given gas concentration using a suitable fitting calibration curve. Benzene sensor is the newest device in the ETL system and there aren’t enough operating data. Benzene concentrations were recorded continuously as 15-min averages from 5th April to 25th May 2006 in Zabrze, at the air monitoring station of the Silesian Regional Inspectorate of Environmental Protection (SRIEP). At the same time the measurements of 15-min benzene concentrations were performed using the reference analyzer AirmoBTX1000 (gas chromatograph with the flame ionization detector). The comparative analysis of obtained results was performed, with the use of nonlinear regression techniques, to determine the range of application of ETL2000 with benzene sensor in the urban conditions. It was stated that the application of the ETL2000 with benzene sensor in urban conditions is limited to the places directly vulnerable to the emission of this pollutant - in the neighbourhood of the busy traffic routes or industrial installations. The sensor is presenting properly the changes of higher concentrations, including the peaks of concentrations. The decrease of sensitivity and selectivity of the concentrations up to 3 µg/m3 was observed, which is manifested with the overstated participation of very low concentrations. The underestimated average annual concentration reduced the sensor usability to monitor benzene in urban and suburban background stations.

3. Zastosowanie detektora PDHID w chromatograficznej metodzie ciągłego pomiaru stężenia wodoru w powietrzu
Application of PDHID Detector in Gas Chromatographic Method of Continuous Hydrogen Concentration Measurement in Air
Iwona GROMBIK, Ireneusz ŚLIWKA
Strony: 117-129

W związku z opracowywaniem nowych metod pozyskiwania energii, opartych na zastosowaniu wodoru jako jej nośnika, w laboratoriach na świecie bada się tendencje wzrostu jego stężenia w atmosferze (0,5 ppm H2 w 2002 roku). Wodór jest gazem łatwo dyfundującym przez różne materiały, dlatego zastosowanie energetyki wodorowej na szeroką skalę może w przyszłości (ok. 2050 roku) doprowadzić do wyższego stężenia wodoru w atmosferze i w ten pośredni sposób przyczynić się do wzrostu stężenia gazu cieplarnianego - metanu. W Zakładzie Fizykochemii Ekosystemów Instytutu Fizyki Jądrowej PAN w Krakowie opracowano chromatograficzną metodę pomiaru stężenia wodoru w powietrzu. Próbka powietrza o objętości 1 cm3 jest analizowana w dwóch kolumnach chromatograficznych wypełnionych sitem molekularnym 5A, pracujących w systemie „back-flush”. Do detekcji wodoru został użyty detektor helowy z wyładowaniem impulsowym (PDHID). Pomiary ilościowe stężenia wodoru prowadzone są w sposób ciągły. Ze względu na wpływ czynników zewnętrznych na stabilną pracę układu pomiarowego pomiary stężenia wodoru w próbkach powietrza prowadzone są naprzemiennie ze standardem wtórnym o znanym stężeniu wodoru. Uzyskana czułość detektora dla detekcji wodoru wynosi S = 0,5 mVs/pg H2, a otrzymany poziom wykrywalności układu pomiarowego wynosi LOD = 5 pg H2/cm3. Ciągły pomiar stężenia wodoru w powietrzu prowadzony w długim przedziale czasu pozwoli zdefiniować tło sezonowych i dobowych zmian stężenia wodoru w powietrzu Krakowa i w przyszłości ocenić wpływ energetyki wodorowej na środowisko.

The world’s demand for energy is still growing and probably by 2050 will be double higher. The supply of fossil fuels is limited, so the scientists investigate a new energy sources. The promising alternative for fossil fuels is hydrogen. However hydrogen is an easy diffusing gas through different materials and it may escape to the atmosphere both from vehicles and from the production installations. It is especially dangerous because of its inflammable, spontaneous ignition may occur in wide concentrations range 275%. The globally averaged hydrogen concentration in 2002 was about 0.5 ppm (parts per million). An average annual increase of 0.6 ±0.1% hydrogen per year is observed. The application of hydrogen technology may cause higher growth of hydrogen concentration in atmosphere. In result the additional hydrogen may lead to reduction of hydroxyl radicals (OH), influenced on methane concentration in the atmosphere, which is the third greenhouse gas after water vapor and carbon dioxide. On the other hand, the using fuel cells in motorization will restrict the emission of nitrogen oxides, carbon monoxide or carbon dioxide, what will reduce the air pollution. Photochemical reactions, which can follow in the troposphere after the development of hydrogen economy, are not enough known to unequivocally define the direction of changes. Hence the emergency of continuous hydrogen concentration measurements in the air and study of the impact of these trends before using it as the fuel. In the Department of Physicochemistry of Ecosystems localized in the Institute of Nuclear Physics Polish Academy of Science in Cracow the gas chromatographic (GC) method of hydrogen concentration measurements in the air (with the use of a Fisons GC) was developed. The air sample has been analyzed in two chromatographic columns filled with a molecular sieve of type 5A working in the “back-flush” mode. To the hydrogen detection Pulsed Discharge Helium Ionisation Detector (PDHID) has been used. The sensitivity of the detector is about 0.5 mVs/pg at the detection limit 5 pg/cm3 of hydrogen and the detector is linear in the range of mass 20420 pg. Quantitative measurements of hydrogen concentration in air are carrying out continuously. Measurements of hydrogen in the air are done alternate with secondary standard in one-hour system, in sequence of injections: standard-sample-standard-sample. The observed temporary hydrogen concentrations in the Cracow’s air are calculated by the 5-point Lagrange interpolation method. We observed higher concentrations of hydrogen in April 2007 - about 0.65 ppm. By the end of July 2007 the concentration of hydrogen in the air decreased to about 0.55 ppm. The same phenomenon is observed at the other stations on the world, because hydrogen shows a tendency of seasonal changes. Sometimes episodes are observed, which can be result of emission from a local anthropogenic source of hydrogen in Cracow or the inflow of air masses with higher concentration of hydrogen from outside Cracow region. These continuous hydrogen concentration measurements in the air conducted in long time interval enable to define the background of seasonal and twenty-four hours changes of hydro-gen concentrations in Poland (Central Europe) and the impact of the hydrogen economy on the environment in the future.

4. Kolektor ściekowy bioreaktorem
The Sewer as a Bioreactor
Zofia SADECKA
Strony: 131-139

Przepływowi ścieków w kanalizacji towarzyszą procesy biochemicznych przemian związków organicznych, decydujące o poziomie stężeń zanieczyszczeń w ściekach dopływających do oczyszczalni. Procesy rozkładu zanieczyszczeń mogą zachodzić zarówno w środowisku beztlenowym, jak i w warunkach tlenowych przy współudziale różnych grup mikroorganizmów. Efektywność przemian biochemicznych zależy od warunków panujących w systemach kanalizacyjnych, a towarzyszą tym przemianom zauważalne przez eksploatatorów sieci takie procesy, jak: zagniwanie, wydzielanie siarkowodoru czy metanu, a także korozja. Procesy te wpływają na znaczny spadek stężenia zanieczyszczeń w ściekach, co skutkuje obniżeniem np. wartości BZT5, często nawet o 30%. W pracy przedstawiono wyniki badań dotyczące zmian składu ścieków płynących w wybranym odcinku kanalizacji miejskiej o długości L = = 1210 m i średnicy 2500 mm. Odcinek należy do kanalizacji ogólnospławnej 100 000 miasta. Dane dotyczą pogody bezdeszczowej i okresu badań jesień-zima 2004 oraz wiosna 2005. Wyniki badań wykazują, że wybrany odcinek kanalizacji można traktować jako bioreaktor, w którym zapoczątkowany jest proces biodegradacji zanieczyszczeń. Potwierdzeniem zachodzących procesów biodegradacji są zmiany w składzie ścieków, wyrażone wskaźnikami zanieczyszczeń, jak: ChZT, BZT5, OWO, oraz zmiany frakcji ChZT

The flow of wastewaters in the sewage system is accompanied by the processes of biochemical changes of organic compounds determining the level of pollutant concentrations in the sewage. The processes of pollutants decomposition can occur both in anaerobic environment and in aerobic conditions, with participation of various groups of microorganisms. It results from microbiological research that in raw sewage, approximately one-thousandth of total bacteria count constitutes positive and desirable mutants that are capable of bio-filtration of wastewaters from the very beginning. In the city of one hundred thousand inhabitants, we have as much as ca. 7.7 x 109 of desired mutants at the start. This constitutes a huge metabolic potential initiating purification of wastewaters as early as in drains and sewers. The efficiency of biochemical changes depends on conditions occurring in sewage systems, and the changes are accompanied by processes noticeable by sewerage system operators, such as: sewage sludge putrefaction, emission of hydrogen sulphide or methane as well as corrosion. These processes influence the significant decrease in concentration of pollutants in sewage and they lower the BOD value, often by as much as 30%. In this paper, the results of research on changes of composition of wastewaters flowing in chosen section of the sewage system of the length L = 1210 m and diameter  2500 mm, constituting a part of the combined sewage system of the city of 100,000 inhabitants are presented. The data concerns rainless weather and the test period comprising autumn - winter of 2004 and spring of 2005. Test results show that chosen section of the sewage system can be treated as a bioreactor, where the process of pollutant biodegradation is initiated. The occurrence of biodegradation processes is confirmed by changes in sewage composition expressed by pollution indicators, such as: COD, BOD, TOC and changes of COD fraction.

5. Fermentacja metanowa osadów ściekowych hydrolizowanych termochemicznie
Anaerobic Digestion of Sewage Sludge on Thermo-Chemical Hydrolysis
Sylwia MYSZOGRAJ
Strony: 141-152

Enzymatyczna hydroliza (upłynnianie) nierozpuszczalnych polimerów organicznych do form rozpuszczalnych dostępnych dla mikroorganizmów limituje szybkość procesów biochemicznego rozkładu substratów organicznych. W procesie fermentacji metanowej fazami ograniczającymi szybkość beztlenowego rozkładu biofrakcji są faza hydrolizy i metanogeneza. Zastosowanie wstępnej obróbki osadów ściekowych przez wykorzystanie wysokich temperatur lub/i reagentów chemicznych do rozbicia pojedynczych i zgrupowanych komórek może powodować uwolnienie wewnątrzkomórkowej materii organicznej do fazy ciekłej i większą dostępność tych substancji dla bakterii. Ciecz hydrolizatu jest bogata w związki organiczne, ponieważ węglowodany i tłuszcze przechodzą w formy łatwo rozkładalne, a białka tracą ochronną strukturę enzymatyczną. Dzięki hydrolizie uzyskuje się wyższy stopień transformacji lotnych kwasów tłuszczowych (LKT) do metanu. Skrócenie czasu fazy hydrolizy powoduje intensyfikację oraz przyspieszenie zachodzących procesów w kolejnych fazach stabilizacji beztlenowej. Przeprowadzone badania miały na celu ocenę wpływu wstępnej termicznej, chemicznej i chemiczno-termicznej hydrolizy wstępnych osadów ściekowych na proces termofilowej fermentacji metanowej. Próbki osadu wstępnego poddawano wstępnej obróbce, stosując alkalizację z wykorzystaniem NaOH do pH równego 8, 9, 12 i w zakresie niskich temperatur (60, 70, 80, 90°C). Największy udział frakcji rozpuszczonej w ChZT całkowitym, wynoszący 44%, stwierdzono dla próbek osadu wstępnego poddanego wstępnej alkalizacji i obróbce termicznej (pH = 8, 90°C). Wstępnie zhydrolizowane próbki poddano procesowi fermentacji termofilowej w temperaturze 55°C w czasie 15 dób. Stwierdzono wyższą efektywność procesu fermentacji metanowej dla wstępnej termochemicznej hydrolizy osadu wstępnego niż w przypadku rozdzielenia procesów na obróbkę termiczną i chemiczną. Dla próbki zhydrolizowanej w pH = 8 i 90°C uzyskano produkcję biogazu o 1,08 razy wyższą (ok. 0,9 m3/kg s.m.o.) i wzrost udziału metanu w biogazie o 1,44 razy w porównaniu z próbką niepoddawaną wstępnej obróbce. Dla pozostałych próbek zhydrolizowanych termochemicznie efektywność procesu fermentacji była bardzo zbliżona.

Biochemical decomposition of organic substrates is limited by enzymatic hydrolysis of insoluble organic polymers to soluble forms available for microorganisms. During methane fermentation process, the hydrolysis phase and methanogenesis constitute phases that limit the rate of anaerobic decomposition of biofraction. Pretreatment of sewage sludge can result in release of intracellular organic matter to liquid phase and higher accessibility of these substances to bacteria. This process involves application of high temperatures or/and chemical reagents in order to decompose single and grouped cells. As a consequence, the cellular wall is destroyed. The hydrolysate liquid is rich in organic compounds, since carbohydrates and fats are transformed into easily decomposable forms, and proteins lose the protective enzymatic structure. Thanks to such a hydrolysis, the higher degree of transformation of volatile fatty acids (VFA) to methane is achieved. Reducing time of hydrolysis phase results in intensification and acceleration of processes occurring in consecutive phases of anaerobic stabilisation. In this article, the results of research on the influence of thermal, chemical and thermo chemical hydrolysis of sewage sludge on the process of thermophilic methane fermentation was discussed. The series of tests were carried out, where samples of primary sludge were subjected to pretreatment in the course of alkalisation of samples using NaOH up to pH 8, 9, 12 and within the range of low temperatures (60, 70, 80, 90°C). The highest contribu-tion of dissolved fraction in total COD (Chemical Oxygen Demand) equal to 44% was obtained for samples of primary sludge subjected to initial alkalisation and thermal treatment (pH 8, temp. 90°C). The initially hydrolysed samples were then subjected to the process of thermophilic fermentation at the temperature of 55°C within the period of 15 days. The higher efficiency of methane fermentation process was observed for initial thermochemical hydrolysis of primary sludge than in the case of dividing the processes into thermal and chemical treatment. For the sample hydrolysed at pH 8 and temp. 90°C, the higher biogas production by 1.08 (ca. 0.9 m3/kg VSS (Volatile Suspended Solids)) as well as the increase of methane contribution in biogas by 1,44 were obtained, in comparison to the sample not subjected to pretreatment. For remaining thermo chemically hydrolysed samples, the efficiency of fermentation process was very similar.

6. Analiza kierunków utylizacji szlamów z oczyszczania wód zrzutowych górnictwa rud Zn-Pb
The Analysis of Utilization Methods for Sludge from Treatment of Water Discharged in the Zn-Pb Ore Mining
Janusz GIRCZYS, Iwona KUPICH
Strony: 153-166

Przedstawiono możliwości gospodarczego wykorzystania szlamów odpadowych z oczyszczania wód zrzutowych kopalń rud Zn-Pb. Na podstawie wyników badań właściwości osadów z oczyszczania wód dołowych pompowanych z kopalń rud niecki bytomskiej wskazano kierunki zagospodarowania. Drobnoziarnistość szlamu i jego skład chemiczny nadają mu właściwości substytutu bardzo drobno mielonego kamienia wapiennego. Obecność w szlamie niewielkiej ilości nieprzereagowanego Ca(OH)2 podnosi jego aktywność w porównaniu do czystego CaCO3. Materiał może być zatem stosowany w procesach inżynierii środowiska służących ograniczeniu migracji jonów metali ciężkich, emisji SO2, a także neutralizacji odpadowego kwasu z przerobu złomu akumulatorowego.

The paper presents the possibilities for utilization of sludge generated in the treatment process of mine water discharged from the Zn-Pb ore mines. These possibilities were analyzed in the view of the results from the study on the properties of sludge coming from the necessary treatment of mine water discharged from the closed mines in the area of the Bytom Basin. Due to the formation of an extensive depression cone on the large areas of ore mining the chemical content of water undergoes changes including an increase concentration of different constituents, mainly sulfates, calcium and heavy metals. The mine water discharged is treated by means of coagulation with the application of carbide residue. After the completion of a working cycle the accumulated sludge is removed from the settling pond whereas cleared water is discharged through a set of drainage channels to the Brynica River. The purification technology applied in the Bolko shaft generates about 2 Gg (2 000 tones) of sludge annually. The fine-grained texture and chemical content of sludge are similar to the properties of a very fine-grained limestone. Small quantities of unprocessed Ca(OH)2 increase the activity of sludge in comparison to pure CaCO3. Investigated material is of white color, and the moisture retained in the intergranular pores showed the alkaline reaction (pH~9,8). Either in sludge or water extracts the concentrations of heavy metals are within the admissible limits. With the reference to the properties of sludge, investigated in the presented study, as well as the current state of legislation several utilization technologies in which sludge can be a substitute for natural resources are suggested: • an alkaline suspension for SO2 sorption or H2SO4 neutralization, • an inert mineral layer for landfilling of various waste, • a filling material for post-mining voids or landfilling. The advantages of sludge utilization can be manifold, including limitation of natural resources exploitation, improvement of environment protection and reduction of landfill areas.